Potlatch #27: Η πλατφόρμα της Άλμπα (Νοέμβριος 1956)

Από τις 2 ως τις 8 Σεπτεμβρίου διεξάχθηκε στην Ιταλία, στην πόλη της Άλμπα, ένα Συνέδριο που συγκαλέστηκε από τον Άσγκερ Γιορν και τον Τζουζέπε Γκαλίτσο στο όνομα του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους, μιας ομαδοποίησης της οποίας οι απόψεις συμφωνούν με το πρόγραμμα της Λετριστικής Διεθνούς σχετικά με την πολεοδομία και τις δυνατές χρήσεις της (βλ. Potlatch No 26). Οι εκπρόσωποι πρωτοποριακών τμημάτων από οκτώ χώρες (Αλγερία, Βέλγιο, Γαλλία, Δανία, Ιταλία, Μεγάλη Βρετανία, Ολλανδία, Τσεχοσλοβακία) συναντήθηκαν εκεί για να θέσουν τις βάσεις μιας ενιαίας οργάνωσης. Οι εργασίες αυτές διενεργήθηκαν με όλες τις συνέπειές τους.

Ο Κριστιάν Ντοτρεμόν, του οποίου η άφιξη στο Συνέδριο ως μέλους της Βελγικής αντιπροσωπείας είχε αναγγελθεί από ορισμένους, αλλά που συμμετείχε εδώ και αρκετό καιρό στη σύνταξη της Nouvelle Nouvelle Revue Française, δεν εμφανίστηκε σε μια συνάθροιση όπου η παρουσία του θα ήταν απαράδεκτη για την πλειοψηφία.

Ο Ενρίκο Μπαχ, εκπρόσωπος του “Κινήματος Πυρηνικής Τέχνης”, αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την πρώτη μέρα· και το Συνέδριο εκδήλωσε τη ρήξη με τους πυρηνικούς δημοσιεύοντας την ακόλουθη ανακοίνωση: “Καθώς τέθηκε ενώπιον συγκεκριμένων γεγονότων, ο Μπαχ εγκατέλειψε το Συνέδριο. Δεν πήρε μαζί του τα χρήματα.”

Στο μεταξύ, η είσοδος στην Ιταλία των Τσεχοσλοβάκων συντρόφων μας Πράβοσλαβ Ράντα και Κότικ εμποδίστηκε από την Ιταλική κυβέρνηση που, παρά τις διαμαρτυρίες που εγέρθηκαν σχετικά με αυτό το ζήτημα, δεν τους χορήγησε βίζα για να περάσουν το εθνικό σιδηρούν παραπέτασμά της παρά μόνο στο τέλος του Συνεδρίου της Άλμπα.

Η παρέμβαση του Βολμάν, εκπροσώπου της Λετριστικής Διεθνούς, τόνισε ιδιαίτερα την ανάγκη για μια κοινή πλατφόρμα που θα προσδιορίζει το σύνολο της σημερινής εμπειρίας:

“Σύντροφοι, οι παράλληλες κρίσεις που πλήττουν σήμερα όλα τα είδη της καλλιτεχνικής δημιουργίας καθορίζονται από μια συνολική κίνηση, και η επίλυση αυτών των κρίσεων δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο σε μια γενική προοπτική. Η διαδικασία άρνησης και καταστροφής που εκδηλώνεται, με αυξανόμενη ταχύτητα, ενάντια σε όλες τις παλιές συνθήκες της καλλιτεχνικής δραστηριότητας, είναι αμετάκλητη: αποτελεί τη συνέπεια της εμφάνισης ανώτερων δυνατοτήτων δράσης πάνω στον κόσμο…

“… Όποια και αν είναι η αξιοπιστία που θέλει να αποδίδει σήμερα η αστική τάξη σε αποσπασματικές ή συνειδητά οπισθοδρομικές καλλιτεχνικές απόπειρες, η δημιουργία δεν μπορεί να είναι σήμερα παρά μόνο μια σύνθεση που τείνει στην ολοκληρωμένη κατασκευή μιας ατμόσφαιρας, ενός στυλ ζωής… Μια ενιαία πολεοδομία – η σύνθεση που προωθούμε, η οποία θα ενσωματώσει τέχνες και τεχνικές – πρέπει να δημιουργηθεί σύμφωνα με ορισμένες νέες αξίες της ζωής, τις οποίες πρέπει από τώρα και στο εξής να διακρίνουμε και να διαδώσουμε…”

Πρώτο Συνέδριο Ελεύθερων Καλλιτεχνών (Άλμπα, 1956). Από αριστερά προς τα δεξιά: Φράνκο Γκαρέλι, Ζιλ Βολμάν, Άσγκερ Γιορν, Κόνσταντ, Έλενα Βερόνε, Τζουζέπε-Πίνοτ Γκαλίτσο, Ετόρε Σότσας ο νεότερος, Πιέρο Σιμόντο.

Η τελική απόφαση του Συνεδρίου εξέφρασε μια βαθιά συμφωνία, υπό τη μορφή μιας ανακοίνωσης με έξι σημεία που διακηρύσσει την “ανάγκη μιας ολοκληρωμένης κατασκευής του περιβάλλοντος της ζωής μέσω μιας ενιαίας πολεοδομίας που πρέπει να χρησιμοποιήσει το σύνολο των τεχνών και των σύγχρονων τεχνικών…”· τον “προκαταβολικά παρωχημένο χαρακτήρα κάθε καινοτομίας που εισάγεται σε μια τέχνη εντός των παραδοσιακών ορίων της”· την “αναγνώριση μιας ουσιαστικής αλληλεξάρτησης μεταξύ της ενιαίας πολεοδομίας και ενός μελλοντικού στυλ ζωής…” που πρέπει να τοποθετηθεί “στην προοπτική μιας μεγαλύτερης πραγματικής ελευθερίας και μιας μεγαλύτερης κυριαρχίας πάνω στη φύση”· τέλος, την “ενότητα της δράσης όσων υπογράφουν αυτό το πρόγραμμα…” (το έκτο σημείο απαριθμεί επίσης τις διάφορες μορφές μιας αμοιβαίας υποστήριξης).

Εκτός από αυτή την τελική απόφαση, που εγκρίθηκε από τους Έλενα Βερόνε, Βολμάν, Α. Γιορν, Τζ. Γκαλίτσο, Ζ. Καλόν, Κόνσταντ, Κότικ, Ράντα, Πιέρο Σιμόντο, Ε. Σότσας τον νεότερο,  το Συνέδριο αποφάνθηκε ομόφωνα ενάντια σε οποιαδήποτε σχέση με τους συμμετέχοντες στο Φεστιβάλ της Ακτινοβόλας Πόλης, σε συνέχεια του μποϊκοτάζ που είχε εφαρμοστεί τον προηγούμενο μήνα.

Μετά το τέλος των εργασιών του Συνεδρίου, ο Ζιλ Ζ. Βολμάν προστέθηκε στους υπεύθυνους της σύνταξης του Eristica, ενημερωτικού δελτίου του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους, και ο Άσγκερ Γιορν τοποθετήθηκε στη συντονιστική επιτροπή της Λετριστικής Διεθνούς.

Το Συνέδριο της Άλμπα θα σηματοδοτήσει αναμφίβολα ένα από τα δύσκολα βήματα, στο πεδίο του αγώνα για μια νέα ευαισθησία και για μια νέα κουλτούρα, αυτής της γενικής επαναστατικής ανανέωσης που χαρακτηρίζει το έτος 1956 και γίνεται φανερή στα πρώτα πολιτικά αποτελέσματα της πίεσης των μαζών στην Ε.Σ.Σ.Δ., στην Πολωνία και στην Ουγγαρία (αν και εκεί, σε μια επικίνδυνη σύγχυση, η επιστροφή των παλιών σαπισμένων συνθημάτων του κληρικαλικού εθνικισμού πηγάζει από το μοιραίο λάθος της απαγόρευσης μιας μαρξιστικής αντιπολίτευσης), όπως και στις επιτυχίες της Αλγερινής εξέγερσης και στις μεγάλες απεργίες της Ισπανίας. Το προσεχές μέλλον αυτών των εξελίξεων αφήνει τις μεγαλύτερες ελπίδες.

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #27: Αποτυχία των εκδηλώσεων της Μασσαλίας (Νοέμβριος 1956)

Στις 4 του περασμένου Αυγούστου επρόκειτο να ξεκινήσει στη Μασσαλία ένα Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, που διοργανώθηκε με την υποστήριξη διάφορων κυβερνητικών τουριστικών φορέων, καθώς επίσης και του υπουργείου Ανοικοδόμησης και Πολεοδομίας. Από τη διακόσμηση που επιλέχθηκε – το κτίριο του Κορμπυζιέ που αποκαλείται “Ακτινοβόλα Πόλη” – και το φάσμα των διαφαινόμενων προσωπικοτήτων, αυτή η εκδήλωση ήταν η αποθέωση των κονφουζιονιστικών και οπισθοδρομικών τάσεων που κυριάρχησαν αδιαλείπτως στη σύγχρονη έκφραση εδώ και δέκα χρόνια. Η δημόσια αναγνώριση μιας τέτοιας συνάθροισης συντελέστηκε, όπως γίνεται συνήθως, ακριβώς τη στιγμή όπου η χρεοκοπία αυτών των τάσεων εμφανίζεται σε ολοένα ευρύτερους τομείς της πνευματικής κοινής γνώμης· τη στιγμή όπου ξεκινάει μια αμετάκλητη στροφή προς μια συγκλονιστική απελευθέρωση σε όλα τα πεδία.

Τέσσερις μέρες πριν την έναρξη του Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, η Λετριστική Διεθνής έκανε μια σύσταση για μποϊκοτάζ, εξηγώντας ότι η θέση που λαμβάνεται σε σχέση με τη συνάντηση της Μασσαλίας θα μπορούσε να συνεισφέρει σημαντικά στο μέλλον προκειμένου να επισημανθεί η διαίρεση σε δύο στρατόπεδα, μεταξύ των οποίων οποιοσδήποτε διάλογος θα είναι ανώφελος:

“Οι συμμετέχοντες σε αυτή την παρέλαση, όπου τίποτα δεν λείπει από αυτό που θα αντιπροσωπεύει σε είκοσι χρόνια την ηλιθιότητα της δεκαετίας του ’50, θα σημαδευτούν οριστικά από μια άκριτη προσκόλληση στην τελειότερη εκδήλωση του πνεύματος μιας εποχής. Καλούμε λοιπόν τους καλλιτέχνες που προσκλήθηκαν, τουλάχιστον εκείνους που δεν αισθάνονται τελειωμένοι, να αποστασιοποιηθούν άμεσα από αυτό το αμάλγαμα του ντεϊσμού, του τασισμού και της ανικανότητας… Καλούμε τη διεθνή πρωτοπορία να καταγγείλει το νόημα αυτού του ελιγμού και να δημοσιεύσει τα ονόματα όσων εμπλέκονται σε αυτόν.”

Το Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, που ξεκίνησε εν μέσω της σχεδόν ομόφωνης αδιαφορίας του τύπου (μόνο δύο καθημερινές εφημερίδες του Παρισιού αναφέρουν την έναρξή του σε πολύ σύντομα άρθρα) και εγκαταλείφθηκε την τελευταία στιγμή από ορισμένους διοργανωτές του, φτάνοντας συχνά να μη συγκεντρώνει παρά μόνο καμιά εικοσαριά θεατές ανά συνεδρία, κατέληξε σύντομα σε πλήρη αποτυχία ακόμα και από οικονομική άποψη.

Οι διοργανωτές του Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης της Μασσαλίας στην ταράτσα της απαίσιας “Ακτινοβόλας Πόλης” του Κορμπυζιέ (1956)

Κάποιες σύντομες εκλεπτυσμένες αναφορές στα εβδομαδιαία έντυπα δεν κατάφεραν να αποκρύψουν τη διάλυση της ωραίας Τασιστο-Σεκοτίνικης πρωτοπορίας. Προσπάθησαν το πολύ να διαδώσουν μια αναταραχή δυσφημώντας την αντιπολίτευση. Έτσι η Λογοτεχνική Φιγκαρό, στο τεύχος της 11ης Αυγούστου, ανέφερε ότι ορισμένοι λετριστές συμμετείχαν στο Φεστιβάλ και ταυτόχρονα το μποϊκοτάρισαν· έπειτα, ενώ δημοσίευσε στο τεύχος της επόμενης εβδομάδας την επίσημη διάψευσή μας, παρέλειψε με νόημα την τελευταία φράση: «Η έκκληση της Λετριστικής Διεθνούς, την οποία αναφέρετε, δεν απευθυνόταν βέβαια στους εμπόρους πινάκων, και εισακούστηκε ευρύτατα.»

Η αλήθεια είναι ότι τον Αύγουστο του 1956 ήταν ήδη πολύ αργά για να πλασαριστεί ένα συνεκτικό όραμα εκείνων των σύγχρονων τεχνών που έχουν θεμελιωθεί στην επανάληψη εμπειριών του παρελθόντος. Η μεταπολεμική περίοδος της αντίδρασης τελειώνει. Ήταν πολύ αργά ακόμα και για να δρέψει κανείς τις πολιτικές δάφνες των βετεράνων μιας πρωτοπορίας που έχει γίνει ακίνδυνη. Τούτη εδώ δεν υπήρξε ποτέ επικίνδυνη, και αυτό αρχίζει να γίνεται γνωστό. Και κυρίως, αυτή η περίοδος χαρακτηρίστηκε κατά βάση από άναρχες και αποσπασματικές επαναλήψεις. Ήταν απερίσκεπτο λοιπόν να επεκταθεί η επιχείρηση – εγκαταλείποντας απλώς την επιλογή μιας “μοντέρνας” διακόσμησης για ένα φεστιβάλ θεάτρου, φτωχό συγγενή εκείνου της Αβινιόν· καταλήγοντας σε μια βιαστική προσάρτηση της ζωγραφικής ή του κινηματογράφου – μέχρι το θέαμα μιας ενότητας που δεν υπήρξε ποτέ. Η μόνη δυνατότητα της ύπαρξής της βρίσκεται στην ενιαία επανάσταση που ξεκινάει.

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #26 (7 Μαΐου 1956)

Potlatch #26

Ενημερωτικό Δελτίο της Λετριστικής Διεθνούς
Μηνιαίο

7 Μαΐου 1956

Λετρισμός και ορισμοί διάφορων εμπνεύσεων

Συσκότιση από έναν τυφλό

Ο κ. Μοΐζ Μπισμούτ, νεαρός ακαδημαϊκός που είναι ήδη γνωστός για τα έργα του σχετικά με τη φωνητική ορθογραφία (Σημειογραφικό σύστημα της Ίντο, εκδόσεις Richard-Masse, 1952), κρύφτηκε πίσω από το διαφανές ψευδώνυμο Μωρίς Λεμέτρ για να δημοσιεύσει στις εκδόσεις Fischbacher (οδός Σηκουάνα 33) ένα έργο με τίτλο Τι είναι ο λετρισμός; του οποίου ο σκοπός ήταν αρκετά φιλόδοξος:

“Ο σκοπός και η μέθοδος αυτού του βιβλίου θα είναι λοιπόν να παρουσιάσει με απλό τρόπο αλλά και να ταξινομήσει με ακρίβεια τις λετριστικές ανακαλύψεις, τη σχέση τους με τα υπάρχοντα πεδία, τα όρια της ισχύος τους, καθώς επίσης και τις αρχικές προτάσεις επιβεβαίωσης που περιέχουν” (σελίδα 13).

Δυστυχώς όμως, σε έναν ολόκληρο μεγάλο τόμο ο συγγραφέας απέχει πολύ από το πρόγραμμά του, τόσο λόγω ιδεολογικής αδυναμίας και έλλειψης επαρκούς τεκμηρίωσης όσο και, καθώς φαίνεται, εξαιτίας της προσωπικής του αφέλειας: Αναφέρει έτσι ψυχρά, στη σελίδα 144, μεταξύ των “συναρπαστικών προτάσεων” που ο ίδιος ακολούθησε και εγκατέλειψε στη ζωή του… “την αναρχική Ομοσπονδία και τον δρόμο των Λάνζα ντελ Βάστο-Γκουρτζίεφ”!

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, δεν μας προκαλεί πλέον έκπληξη να τον βλέπουμε να υιοθετεί τις αξιοθρήνητες θέσεις της λετριστικής Δεξιάς, όπως αυτή συγκροτήθηκε το 1952, και να επαυξάνει μάλιστα τα παιδιαρίσματά της. Τίποτα δεν λείπει, από το χυδαίο λεξιλόγιο του μυστικισμού (σελίδα 136: “Ο Θεός δημιουργεί τον Ιούδα και τον Μωυσή του, διότι αυτοί αποτελούν μέρος της θέλησής του. Και ο αληθινός Μεσσίας είναι για τον εαυτό του συνεχώς ένας Ιούδας… κ.λπ.”) μέχρι τις πιο εντυπωσιακές “οικονομικές” ανοησίες: σελίδα 124, ο χριστιανισμός παρουσιάζεται σαν μια ιδεολογία που θα μπορούσε να προκαλέσει την κατάργηση της δουλείας, λες και μέχρι τον 19ο αιώνα τα χριστιανικά έθνη δεν εφάρμοζαν ακόμα τη δουλεία εκεί όπου το απαιτούσαν οι συνθήκες παραγωγής.

Είναι αυτονόητο ότι διαφωνούμε ριζικά με όλα τα συμπεράσματα αυτού του βιβλίου, έστω και αν μερικές από τις σελίδες του τυχαίνει να εκθέτουν, σχεδόν συμπτωματικά, ορισμένες εμπεριστατωμένες απόψεις που μπορούμε να αναγνωρίσουμε για δικές μας.

Εγκώμιο της μεταστραμμένης πεζογραφίας

Συναντιούνται σε απίθανες ώρες σε απίθανους τόπους, ανταλλάσσουν βιαστικά μια-δυο λέξεις με συμβουλές ή συστάσεις (αυθεντικές λεπτομέρειες για τα ταξίδια τους και τις έρευνές τους· τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τους χαρακτήρες και τα ήθη· όλες τις περιπέτειές τους τελικά, καθώς επίσης και τις αφηγήσεις και άλλα φυλλάδια που θα μπορούσαν να προκύψουν από τα τοπικά σκηνικά ή τις αναμνήσεις που συνδέονται με αυτά) και συνεχίζουν τον δρόμο τους προς το καθορισμένο έργο, καθώς ο χρόνος είναι πολύτιμος και αρκούν πέντε λεπτά για να εξισορροπήσουν μια ζωή.

Ή κάνω λάθος ή αναλαμβάνουμε την πιο ένδοξη περιπέτεια που γνώρισε ποτέ κανείς: την άποψη της ενασχόλησης με ορισμένες τοποθεσίες στην Ιρλανδία και αλλού, που εμφανίζονται στους γενικούς γεωγραφικούς χάρτες με χρώμα ή στους επιμέρους στρατιωτικούς τοπογραφικούς χάρτες με κλίμακες και γραμμοσκιάσεις· τον προσδιορισμό ενός παθιασμένου οργανισμού προορισμένου να λειτουργήσει σε αυτό το περιβάλλον.

Αρκεί να είναι σπουδαία η πράξη, να είναι ηρωικοί οι εκτελεστές, να διεγείρονται τα πάθη, και να αισθάνονται όλοι αυτή τη μεγαλοπρεπή θλίψη που προκαλεί όλη την απόλαυση της τραγωδίας.

Η κορύφωση της επίθεσης

Από αυτό το εικοστό έκτο τεύχος και μετά, το Potlatch παύει να εκδίδεται μηνιαία. Αυτό το ενημερωτικό δελτίο μάς έφερε ήδη όλους τους φίλους που μπορούσε να μας γνωρίσει, εντός των ορίων της διανομής του, και σίγουρα δεν θα μπορεί να κεντρίζει πλέον εκείνους στους οποίους είχε μια τέτοια επίδραση εδώ και πολύ καιρό. Προχωρώντας συνειδητά, θα αποφύγουμε λοιπόν να το μετατρέψουμε σε συνήθεια, διατηρώντας τον ρυθμό της έκδοσής του σε συνθήκες αναγκαστικά φθίνουσας αποτελεσματικότητας.

Το Potlatch θα δημοσιεύεται στο εξής ατάκτως ως προετοιμασία μιας νέας, διευρυμένης φάσης των εκδόσεών μας.

Οι εγκυκλοπαιδιστές της Gallimard στα ίχνη μιας κοσμοθεωρίας

Ο Κενώ διευθύνει. Ωστόσο, πρόκειται για την επαναφορά του πολιτιστικού ισοζυγίου της εποχής μας, χωρίς να παραμελούνται την ίδια στιγμή να ανοίγονται “παράθυρα στο μέλλον”. Στο τεύχος 21 της Λογοτεχνικής Επικαιρότητας, οργάνου του συλλόγου βιβλιοπωλών της Γαλλίας, ο ίδιος ο Κενώ γράφει το κεντρικό άρθρο και ανοίγει ενδιαφέρουσες προοπτικές σχετικά με την πνευματική συνοχή του μνημειώδους εγχειρήματός του:

«Ο κανόνας μας, γράφει, ήταν να εμπιστευτούμε τον ειδικό, την αντικειμενικότητά του καθώς και τη γνώση του για το θέμα. Αφήνουμε σε αυτόν την ευθύνη του κειμένου του. Ο δικός μας έλεγχος περιορίζεται μόνο στην αποφυγή παραλείψεων, τουλάχιστον εκείνων που δεν θα μπορούσε να δεχτεί ο αναγνώστης: Για παράδειγμα, ένας βιολόγος είχε παραλείψει να μιλήσει για τη μιμητική, όχι επειδή το είχε ξεχάσει αλλά επειδή αρνείται προσωπικά την ίδια της την ύπαρξη: του ζητήσαμε απλώς να πει τη γνώμη του ώστε να μη λείπει η λέξη. Ένας ιστορικός δεν είχε αναφέρει μια διάσημη μάχη, μια από τις λίγες των οποίων την ημερομηνία γνωρίζει όλος ο κόσμος, επειδή κατά τη γνώμη του δεν έχει ιστορική αξία. Αλλά οι “διορθώσεις” μας δεν υπερβαίνουν αυτή την επίκληση του αναγνώστη.»

Καθώς φαίνεται, είναι μια εγκυκλοπαίδεια που θα πάει μπροστά.

Η πρώτη πέτρα που φεύγει

Μάθαμε με ικανοποίηση ότι ο αρχιτέκτονας Μαξ Μπιλ, διευθυντής της Σχολής Σχεδιασμού του Ουλμ (δηλαδή του καινούριου Μπάουχαους, αρτηριοσκληρωμένου διαδόχου της Σχολής του Μονάχου) οδηγήθηκε σε παραίτηση από τη θέση του. Στο Συνέδριο Βιομηχανικού Σχεδιασμού, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Δέκατης Τριεννάλε Βιομηχανικής Τέχνης στο Μιλάνο, η αντίφαση τέθηκε βίαια ενώπιον του Μαξ Μπιλ από τον Γιορν και κάποιους Ιταλούς συντρόφους στο όνομα του ξεπεράσματος του φονξιοναλιστικού προγράμματος.

Μετά τη διαμάχη που ακολούθησε, η εξαφάνιση του Μαξ Μπιλ, του οποίου η θεωρητική κατάρρευση αποδείχτηκε από ορισμένες γελοίες απειλές νομικών ενεργειών, ήταν προφανώς απαραίτητη. Αλλά καμία πραγματικά προοδευτική τάση δεν εμφανίστηκε στη σχολή του Ουλμ, ενάντια στην οποία θα συνεχίσουμε να παλεύουμε με αυξημένη αυτοπεποίθηση εξαιτίας αυτής της σημαντικής επιτυχίας.

Η κοινή μας οργάνωση για τη δράση που θα αναληφθεί τώρα στην αρχιτεκτονική εγκαταστάθηκε στην ακόλουθη διεύθυνση: Πειραματικό Εργαστήριο του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους (οδός 20ης Σεπτεμβρίου 2, Άλμπα, Ιταλία).

Για τη Λετριστική Διεθνή,
Μωχάμεντ Νταχού

“Άθλιο θαύμα”

Κατάπτυστο επάγγελμα

1

Η σύγχρονη ποίηση πραγματοποιείται σε σταθερή αντίθεση με τις κυρίαρχες δυνάμεις της κοινωνίας όπου έζησαν οι δημιουργοί της. Αυτοί κατηγορούν τόσο τις ιδιαιτερότητες του  έργου τους όσο κι εκείνες της ύπαρξής τους. Για πολύ καιρό η κυρίαρχη ιδεολογία δεν τους συμπεριλάμβανε ανεπιφύλακτα στο πάνθεό της, ακόμα και όταν η συνεισφορά τους είχε γίνει δύσκολα αμφισβητήσιμη. Ο Μαλαρμέ υπερασπιζόταν ακόμα τον Πόε που είχε αντλήσει την έμπνευσή του “χωρίς τιμή στο ρεύμα κάποιου μαύρου μίγματος”. Με λίγα λόγια, η αστική σκέψη υπερασπιζόταν τον εαυτό της σε όλα τα μέτωπα.

Σήμερα, η εξουσία βρίσκεται στα χέρια των ίδιων ανθρώπων, αλλά ξέρουμε ότι δεν υπερασπίζονται πλέον μια σκέψη που θα ήταν δική τους. Αρνούνται την ίδια τη δυνατότητα μιας υπερασπίσιμης σκέψης (αυτό ισχύει για τους πιο προχωρημένους, ασφαλώς εξακολουθούν να υπάρχουν χριστιανοί). Και οι μορφές τέχνης που κατέστρεφαν την κουλτούρα και τα γούστα τους έχουν θριαμβεύσει τόσο ώστε φτάνουν, σήμερα που αυτές έχουν εξαντληθεί και έχουν γίνει κοινότοπες, να θαυμάζουν τις τελευταίες επαναλήψεις και να εκτιμούν τις ίδιες τις αδυναμίες τους.

Έτσι ο Ανρί Μισώ μπορεί να κάνει μια έκθεση και ένα ή δύο βιβλία (Άθλιο Θαύμα) βασισμένα στο μοναδικό ενδιαφέρον ότι δημιουργήθηκαν υπό την επήρεια της μεσκαλίνης. Η τρέλα, τα ναρκωτικά παραμένουν τα αιώνια μέσα εκτροπής μιας πατενταρισμένης οπισθοφυλακής, στερούμενης πλέον οποιασδήποτε θετικής ανταπόδοσης, και εξυπηρετούν από τη μικρή τους θέση – ανάμεσα στα κουτσομπολιά του Elle, τις τελευταίες ανακαλύψεις του Χίτσκοκ και τους Νεότουρκους του ριζοσπαστικού κόμματος – το μεγάλο έργο της αποβλάκωσης του πλήθους.

2

Πρόταση του Άσγκερ Γιορν: Για να επιταχυνθεί συνειδητά αυτή η διαδικασία αποσύνθεσης, η Γαλλική Κωμωδία πρέπει να παίζει τους κλασικούς (και, ελλείψει αυτού, κάποιο θέατρο του Υσέτ, φιλόξενο για μικρούς δημιουργούς, θα μπορούσε να αυξήσει την υπόληψή του) υπό την επήρεια κατάλληλων ναρκωτικών που θα ανακοινώνονται στις αφίσες και στα προγράμματα. Είναι εξασφαλισμένη η μεγάλη ποικιλία ερμηνειών του ίδιου έργου, εφόσον ολόκληρος ο θίασος θα βρίσκεται υπό την επήρεια οπίου ή ηρωίνης· την επόμενη μέρα θα δοκιμάζουν χασίς ή ακόμα και ναρκωτικά διαφοροποιημένα ανάλογα με τον κάθε ηθοποιό. Αγαλλίαση για τους λόγιους και εξασφάλιση ενός σταθερού κοινού τοξικομανών, που θα συμβάλει στο ξεπέρασμα της οικονομικής κρίσης του θεάτρου μας.

Στην περίπτωση που κάποιος έχει το θάρρος να προχωρήσει σύντομα σε αυτές τις ακραίες ενέργειες, οι λετριστές δεσμεύονται να παρακολουθήσουν τις παραστάσεις σε προφανή κατάσταση μέθης, αφού θα έχουν απορροφήσει ρούμι, βότκα, κόκκινο κρασί ή κάποιο άλλο ποτό που θα επιλεγεί από τον διευθυντή σύμφωνα με τις δικές του απόπειρες.

Τίποτα το καταπληκτικό

Υπάρχουν περισσότερο ή λιγότερο βολικοί τρόποι αποθάρρυνσης του στρατού. Αν κάποιος θεωρείται πρώτα απ’ όλα πατριώτης, έπειτα σε κάθε περίπτωση κοσμοπολίτης, γνωστός δημοσιογράφος, χριστιανός της αριστεράς ή ρεφορμιστής με καλές συναναστροφές, δεν θα περάσει πολύ καιρό στη φυλακή – όσο δραστική και αν είναι μια σοσιαλιστική κυβέρνηση στην καταστολή αυτού του αδικήματος, εξαιτίας του δόγματος και της παράδοσης.

Αλλά αν κάποιος δεν κατέχει αυτές τις διακρίσεις, αν δεν ανήκει στην κάστα των εξειδικευμένων αντιαποικιοκρατών που συναντιούνται τακτικά τρέχοντας να διασώσουν κάποιον δικό τους που προβάλλει η επικαιρότητα, αν είναι ύποπτος για υποκίνηση μιας πιο γενικής ανατροπής, δεν θα κατονομαστεί συχνά στις ωραίες συγκεντρώσεις όπου πηγαίνουν αυτές οι ελίτ αναμιγνύοντας τις διάφορες τάσεις τους, δεν θα καλύψει πολλές γραμμές στις ατρόμητες εβδομαδιαίες εκδόσεις.

Να γιατί η φυλάκιση στη Φρεν του Πιερ Φρανκ, γραμματέα της 4ης Διεθνούς, και αρκετών αγωνιστών αυτής της οργάνωσης, πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.

Μικρός πρόλογος στην έκδοση μιας τελευταίας σουρεαλιστικής επιθεώρησης

Ο Αντρέ Μπρετόν περίμενε τα εξηκοστά γενέθλιά του στις 18 του περασμένου Φεβρουαρίου. Οι σύντροφοί μας της επιθεώρησης Τα Γυμνά Χείλη φρόντισαν να διανείμουν ψεύτικες προσκλήσεις που οδήγησαν στα σαλόνια του ξενοδοχείου Λουτετία έναν απροσδιόριστο αριθμό παραπλανημένων ατόμων (αρκετές εκατοντάδες σύμφωνα με την LExpress, αλλά ο ανταποκριτής της Combat δεν είδε παρά μόνο “ορισμένους προσκεκλημένους που δεν είχαν ανακοινωθεί”).

Τρεις μέρες αργότερα οι ίδιες προσκλήσεις, που στάλθηκαν από το Βέλγιο στα ίδια πρόσωπα, είχαν εμπλουτιστεί με μια φράση στο πάνω μέρος τους που γνωστοποιούσε ότι η είδηση ήταν ψευδής και από πού προερχόταν η κίνηση.

Κανένας όμως δεν είχε ενοχληθεί από τη σκοπίμως γελοία μορφή μιας πρόσκλησης που ανακοίνωνε ότι ο Μπρετόν θα εκμεταλλευόταν αυτή την ευκαιρία για να αναλύσει “την αιώνια νεότητα του σουρεαλισμού”. Αποδεικνύεται έτσι ότι καμία ανοησία δεν μπορεί πλέον να προκαλέσει κατάπληξη όταν προτείνεται από αυτό το δόγμα.

Είναι περιττό να τονιστεί ότι κανένας δεν είχε την πρόθεση να “επιτευχθεί” μια επιπλέον μυστικοποίηση σε βάρος όλου του καλλιεργημένου Παρισιού, αλλά να επισημανθεί επαρκώς μια σημαντική ημερομηνία. Ο τύπος δεν απουσίαζε από εκεί.

Απάντηση σε μια έρευνα του Πύργου της Φωτιάς

Κύριοι,

Λαμβάνοντας υπόψη το ερωτηματολόγιο της έρευνας που ο Πύργος της Φωτιάς [La Tour de Feu] “θεώρησε αναγκαίο και επείγον” να διεξάγει αναφορικά με τις σχέσεις μεταξύ ποίησης και ζωγραφικής, στο πλαίσιο μιας επανάστασης που θα επηρέαζε την “απεικόνιση”, δεν θα ξαφνιάσουμε κανέναν αναγνωρίζοντας ότι αυτή η έρευνα δεν μας φαίνεται να επιδέχεται απάντηση.

Αλλά, ελλείψει αυτής, θεωρούμε χρήσιμο, για μια σκέψη που είναι εμφανώς περισσότερο παραπλανημένη απ’ ό,τι παραπλανητική, να σας προτείνουμε τα εξής θέματα για περισυλλογή: Ποια σχέση θα μπορούσε να εδραιωθεί ανάμεσα στα ερωτήματά σας και τη νοημοσύνη, έστω και αν αυτή είναι ελάχιστα προηγμένη; Ανάμεσα στο λεξιλόγιό σας και τη γαλλική γλώσσα; Ανάμεσα στην ύπαρξή σας και τον 20ο αιώνα;

Για τη Λετριστική Διεθνή:
Γ.-Ε. Ντεμπόρ, Ζιλ Ζ. Βολμάν

Για ένα λετριστικό λεξικό

  1. dériver: εκτρέπω το νερό (12ος αι.), dérivation (1377, Λ.), -atif (15ος αι.), από το Λατινικό derivare, -atio, -ativus, κυριολεκτικά και μεταφορικά (από το rivus, ρους).
  2. dériver: απομακρύνομαι από την ακτή (14ος αι., Β.), σύνθετο του rive, ακτή.
  3. dériver: ξεμακραίνω (16ος αι., Α. ντ’ Ωμπινιέ, παραλλαγή του driver), διασταύρωση του Αγγλ. to drive (κυριολ. “ωθώ”) και του προηγούμενου. Παραγ.: dérive, -ation (1690, Φιρετιέρ).
  4. dériver: ελευθερώνω αυτό που καθηλώθηκε. Βλ. river, καθηλώνω.

Το καλό παράδειγμα

Στο τελευταίο βιβλίο που εκδόθηκε σχετικά με τον Ρετζ (εκδόσεις Albin-Michel) ο κ. Πιερ-Ζωρζ Λορίς, χωρίς να υπερασπίζεται την πιο συμβατική ηθικολογία στην αποτίμηση του χαρακτήρα του, εναρμονίζεται ωστόσο με την πιο γελοία εξήγηση της συμπεριφοράς του μέσω της φιλοδοξίας: “Από ήττα σε ήττα, τα Απομνημονεύματα συνεχίζονται έτσι μέχρι την τελική καταστροφή… τα Απομνημονεύματά του δεν έχουν την κατήφεια ενός ηττημένου αλλά το κέφι ενός παίκτη… ο Ρετζ πέτυχε τον μοναδικό σκοπό που είχε θέσει…”

Η εξαιρετική παιγνιώδης αξία της ζωής του Γκοντί, και εκείνης της Σφενδόνης [Fronde] της οποίας υπήρξε ο σημαντικότερος δημιουργός, πρέπει να αναλυθούν σε μια πραγματικά σύγχρονη προοπτική.

Στην αξιόλογη σειρά περιπετειών του Δόκτορος Φου Μαντσού, του κ. Σαξ Ρόμερ, που δημοσιεύτηκε στα γαλλικά κατά τη δεκαετία του ’30 από τη συλλογή “Η Μάσκα”, αυτά που πρέπει να ξεχωρίσουμε ιδιαίτερα είναι τα Μυστήρια της Σι-Φαν (η Μάσκα του Φου Μαντσού). Εκτός από την καταστασιακή ομορφιά της συμπεριφοράς των αντίπαλων χαρακτήρων που, στην πραγματικότητα, δεν έχουν άλλους δεσμούς εκτός από τη συμμετοχή τους σε ένα τρομακτικό παιχνίδι του οποίου ο σκηνοθέτης είναι ο Φου Μαντσού, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η χρήση του διάκοσμου, άλλοτε παραληρηματική και άλλοτε δικαιολογημένη, προσεγγίζει την ψυχογεωγραφία.

Σύνταξη: οδός Μοντάν-Ζενεβιέβ 32, Παρίσι 5ο διαμέρισμα.

 

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Potlatch #26: Το καλό παράδειγμα (Μάης 1956)

Στο τελευταίο βιβλίο που εκδόθηκε σχετικά με τον Ρετζ (εκδόσεις Albin-Michel) ο κ. Πιερ-Ζωρζ Λορίς, χωρίς να υπερασπίζεται την πιο συμβατική ηθικολογία στην αποτίμηση του χαρακτήρα του, εναρμονίζεται ωστόσο με την πιο γελοία εξήγηση της συμπεριφοράς του μέσω της φιλοδοξίας: “Από ήττα σε ήττα, τα Απομνημονεύματα συνεχίζονται έτσι μέχρι την τελική καταστροφή… τα Απομνημονεύματά του δεν έχουν την κατήφεια ενός ηττημένου αλλά το κέφι ενός παίκτη… ο Ρετζ πέτυχε τον μοναδικό σκοπό που είχε θέσει…”

Η εξαιρετική παιγνιώδης αξία της ζωής του Γκοντί, και εκείνης της Σφενδόνης [Fronde] της οποίας υπήρξε ο σημαντικότερος δημιουργός, πρέπει να αναλυθούν σε μια πραγματικά σύγχρονη προοπτική.

Στην αξιόλογη σειρά περιπετειών του Δόκτορος Φου Μαντσού, του κ. Σαξ Ρόμερ, που δημοσιεύτηκε στα γαλλικά κατά τη δεκαετία του ’30 από τη συλλογή “Η Μάσκα”, αυτά που πρέπει να ξεχωρίσουμε ιδιαίτερα είναι τα Μυστήρια της Σι-Φαν (η Μάσκα του Φου Μαντσού). Εκτός από την καταστασιακή ομορφιά της συμπεριφοράς των αντίπαλων χαρακτήρων που, στην πραγματικότητα, δεν έχουν άλλους δεσμούς εκτός από τη συμμετοχή τους σε ένα τρομακτικό παιχνίδι του οποίου ο σκηνοθέτης είναι ο Φου Μαντσού, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η χρήση του διάκοσμου, άλλοτε παραληρηματική και άλλοτε δικαιολογημένη, προσεγγίζει την ψυχογεωγραφία.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Potlatch #26: Για ένα λετριστικό λεξικό (Μάιος 1956)

  1. dériver: εκτρέπω το νερό (12ος αι.), dérivation (1377, Λ.), -atif (15ος αι.), από το Λατινικό derivare, -atio, -ativus, κυριολεκτικά και μεταφορικά (από το rivus, ρους).
  2. dériver: απομακρύνομαι από την ακτή (14ος αι., Β.), σύνθετο του rive, ακτή.
  3. dériver: ξεμακραίνω (16ος αι., Α. ντ’ Ωμπινιέ, παραλλαγή του driver), διασταύρωση του Αγγλ. to drive (κυριολ. “ωθώ”) και του προηγούμενου. Παραγ.: dérive, -ation (1690, Φιρετιέρ).
  4. dériver: ελευθερώνω αυτό που καθηλώθηκε. Βλ. river, καθηλώνω.
Posted in Uncategorized | Leave a comment

Potlatch #26: Μικρός πρόλογος στην έκδοση μιας τελευταίας σουρεαλιστικής επιθεώρησης (Μάιος 1956)

Ο Αντρέ Μπρετόν περίμενε τα εξηκοστά γενέθλιά του στις 18 του περασμένου Φεβρουαρίου. Οι σύντροφοί μας της επιθεώρησης Τα Γυμνά Χείλη φρόντισαν να διανείμουν ψεύτικες προσκλήσεις που οδήγησαν στα σαλόνια του ξενοδοχείου Λουτετία έναν απροσδιόριστο αριθμό παραπλανημένων ατόμων (αρκετές εκατοντάδες σύμφωνα με την LExpress, αλλά ο ανταποκριτής της Combat δεν είδε παρά μόνο “ορισμένους προσκεκλημένους που δεν είχαν ανακοινωθεί”).

Τρεις μέρες αργότερα οι ίδιες προσκλήσεις, που στάλθηκαν από το Βέλγιο στα ίδια πρόσωπα, είχαν εμπλουτιστεί με μια φράση στο πάνω μέρος τους που γνωστοποιούσε ότι η είδηση ήταν ψευδής και από πού προερχόταν η κίνηση.

Κανένας όμως δεν είχε ενοχληθεί από τη σκοπίμως γελοία μορφή μιας πρόσκλησης που ανακοίνωνε ότι ο Μπρετόν θα εκμεταλλευόταν αυτή την ευκαιρία για να αναλύσει “την αιώνια νεότητα του σουρεαλισμού”. Αποδεικνύεται έτσι ότι καμία ανοησία δεν μπορεί πλέον να προκαλέσει κατάπληξη όταν προτείνεται από αυτό το δόγμα.

Είναι περιττό να τονιστεί ότι κανένας δεν είχε την πρόθεση να “επιτευχθεί” μια επιπλέον μυστικοποίηση σε βάρος όλου του καλλιεργημένου Παρισιού, αλλά να επισημανθεί επαρκώς μια σημαντική ημερομηνία. Ο τύπος δεν απουσίαζε από εκεί.

ΣτΜ. Επιστολή του Ντεμπόρ στην επιθεώρηση Τα Γυμνά Χείλη, όπου υποδεικνύει ορισμένους παραλήπτες των προσκλήσεων (από τους οποίους δεν λείπει και ο Ανρί Λεφέβρ): http://www.notbored.org/debord-17January1956.html

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Potlatch #26: Τίποτα το καταπληκτικό (Μάιος 1956)

Υπάρχουν περισσότερο ή λιγότερο βολικοί τρόποι αποθάρρυνσης του στρατού. Αν κάποιος θεωρείται πρώτα απ’ όλα πατριώτης, έπειτα σε κάθε περίπτωση κοσμοπολίτης, γνωστός δημοσιογράφος, χριστιανός της αριστεράς ή ρεφορμιστής με καλές συναναστροφές, δεν θα περάσει πολύ καιρό στη φυλακή – όσο δραστική και αν είναι μια σοσιαλιστική κυβέρνηση στην καταστολή αυτού του αδικήματος, εξαιτίας του δόγματος και της παράδοσης.

Αλλά αν κάποιος δεν κατέχει αυτές τις διακρίσεις, αν δεν ανήκει στην κάστα των εξειδικευμένων αντιαποικιοκρατών που συναντιούνται τακτικά τρέχοντας να διασώσουν κάποιον δικό τους που προβάλλει η επικαιρότητα, αν είναι ύποπτος για υποκίνηση μιας πιο γενικής ανατροπής, δεν θα κατονομαστεί συχνά στις ωραίες συγκεντρώσεις όπου πηγαίνουν αυτές οι ελίτ αναμιγνύοντας τις διάφορες τάσεις τους, δεν θα καλύψει πολλές γραμμές στις ατρόμητες εβδομαδιαίες εκδόσεις.

Να γιατί η φυλάκιση στη Φρεν του Πιερ Φρανκ, γραμματέα της 4ης Διεθνούς, και αρκετών αγωνιστών αυτής της οργάνωσης, πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.

ΣτΜ. Η δήλωση του Πιερ Φρανκ στο δικαστήριο για την αρθρογραφία του υπέρ της Αλγερινής επανάστασης: https://www.marxists.org/archive/frank/1956/algeria-declaration.htm

Πιερ Φρανκ

Posted in Uncategorized | Leave a comment