Potlatch #27 (2 Νοεμβρίου 1956)

Potlatch #27

Ενημερωτικό Δελτίο της Λετριστικής Διεθνούς

2 Νοεμβρίου 1956

Αποτυχία των εκδηλώσεων της Μασσαλίας

Στις 4 του περασμένου Αυγούστου επρόκειτο να ξεκινήσει στη Μασσαλία ένα Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, που διοργανώθηκε με την υποστήριξη διάφορων κυβερνητικών τουριστικών φορέων, καθώς επίσης και του υπουργείου Ανοικοδόμησης και Πολεοδομίας. Από τη διακόσμηση που επιλέχθηκε – το κτίριο του Κορμπυζιέ που αποκαλείται “Ακτινοβόλα Πόλη” – και το φάσμα των διαφαινόμενων προσωπικοτήτων, αυτή η εκδήλωση ήταν η αποθέωση των κονφουζιονιστικών και οπισθοδρομικών τάσεων που κυριάρχησαν αδιαλείπτως στη σύγχρονη έκφραση εδώ και δέκα χρόνια. Η δημόσια αναγνώριση μιας τέτοιας συνάθροισης συντελέστηκε, όπως γίνεται συνήθως, ακριβώς τη στιγμή όπου η χρεοκοπία αυτών των τάσεων εμφανίζεται σε ολοένα ευρύτερους τομείς της πνευματικής κοινής γνώμης· τη στιγμή όπου ξεκινάει μια αμετάκλητη στροφή προς μια συγκλονιστική απελευθέρωση σε όλα τα πεδία.

Τέσσερις μέρες πριν την έναρξη του Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, η Λετριστική Διεθνής έκανε μια σύσταση για μποϊκοτάζ, εξηγώντας ότι η θέση που λαμβάνεται σε σχέση με τη συνάντηση της Μασσαλίας θα μπορούσε να συνεισφέρει σημαντικά στο μέλλον προκειμένου να επισημανθεί η διαίρεση σε δύο στρατόπεδα, μεταξύ των οποίων οποιοσδήποτε διάλογος θα είναι ανώφελος:

“Οι συμμετέχοντες σε αυτή την παρέλαση, όπου τίποτα δεν λείπει από αυτό που θα αντιπροσωπεύει σε είκοσι χρόνια την ηλιθιότητα της δεκαετίας του ’50, θα σημαδευτούν οριστικά από μια άκριτη προσκόλληση στην τελειότερη εκδήλωση του πνεύματος μιας εποχής. Καλούμε λοιπόν τους καλλιτέχνες που προσκλήθηκαν, τουλάχιστον εκείνους που δεν αισθάνονται τελειωμένοι, να αποστασιοποιηθούν άμεσα από αυτό το αμάλγαμα του ντεϊσμού, του τασισμού και της ανικανότητας… Καλούμε τη διεθνή πρωτοπορία να καταγγείλει το νόημα αυτού του ελιγμού και να δημοσιεύσει τα ονόματα όσων εμπλέκονται σε αυτόν.”

Το Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, που ξεκίνησε εν μέσω της σχεδόν ομόφωνης αδιαφορίας του τύπου (μόνο δύο καθημερινές εφημερίδες του Παρισιού αναφέρουν την έναρξή του σε πολύ σύντομα άρθρα) και εγκαταλείφθηκε την τελευταία στιγμή από ορισμένους διοργανωτές του, φτάνοντας συχνά να μη συγκεντρώνει παρά μόνο καμιά εικοσαριά θεατές ανά συνεδρία, κατέληξε σύντομα σε πλήρη αποτυχία ακόμα και από οικονομική άποψη.

Κάποιες σύντομες εκλεπτυσμένες αναφορές στα εβδομαδιαία έντυπα δεν κατάφεραν να αποκρύψουν τη διάλυση της ωραίας Τασιστο-Σεκοτίνικης πρωτοπορίας. Προσπάθησαν το πολύ να διαδώσουν μια αναταραχή δυσφημώντας την αντιπολίτευση. Έτσι η Λογοτεχνική Φιγκαρό, στο τεύχος της 11ης Αυγούστου, ανέφερε ότι ορισμένοι λετριστές συμμετείχαν στο Φεστιβάλ και ταυτόχρονα το μποϊκοτάρισαν· έπειτα, ενώ δημοσίευσε στο τεύχος της επόμενης εβδομάδας την επίσημη διάψευσή μας, παρέλειψε με νόημα την τελευταία φράση: «Η έκκληση της Λετριστικής Διεθνούς, την οποία αναφέρετε, δεν απευθυνόταν βέβαια στους εμπόρους πινάκων, και εισακούστηκε ευρύτατα.»

Η αλήθεια είναι ότι τον Αύγουστο του 1956 ήταν ήδη πολύ αργά για να πλασαριστεί ένα συνεκτικό όραμα εκείνων των σύγχρονων τεχνών που έχουν θεμελιωθεί στην επανάληψη εμπειριών του παρελθόντος. Η μεταπολεμική περίοδος της αντίδρασης τελειώνει. Ήταν πολύ αργά ακόμα και για να δρέψει κανείς τις πολιτικές δάφνες των βετεράνων μιας πρωτοπορίας που έχει γίνει ακίνδυνη. Τούτη εδώ δεν υπήρξε ποτέ επικίνδυνη, και αυτό αρχίζει να γίνεται γνωστό. Και κυρίως, αυτή η περίοδος χαρακτηρίστηκε κατά βάση από άναρχες και αποσπασματικές επαναλήψεις. Ήταν απερίσκεπτο λοιπόν να επεκταθεί η επιχείρηση – εγκαταλείποντας απλώς την επιλογή μιας “μοντέρνας” διακόσμησης για ένα φεστιβάλ θεάτρου, φτωχό συγγενή εκείνου της Αβινιόν· καταλήγοντας σε μια βιαστική προσάρτηση της ζωγραφικής ή του κινηματογράφου – μέχρι το θέαμα μιας ενότητας που δεν υπήρξε ποτέ. Η μόνη δυνατότητα της ύπαρξής της βρίσκεται στην ενιαία επανάσταση που ξεκινάει.

Η πλατφόρμα της Άλμπα

Από τις 2 ως τις 8 Σεπτεμβρίου διεξάχθηκε στην Ιταλία, στην πόλη της Άλμπα, ένα Συνέδριο που συγκαλέστηκε από τον Άσγκερ Γιορν και τον Τζουζέπε Γκαλίτσο στο όνομα του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους, μιας ομαδοποίησης της οποίας οι απόψεις συμφωνούν με το πρόγραμμα της Λετριστικής Διεθνούς σχετικά με την πολεοδομία και τις δυνατές χρήσεις της (βλ. Potlatch No 26). Οι εκπρόσωποι πρωτοποριακών τμημάτων από οκτώ χώρες (Αλγερία, Βέλγιο, Γαλλία, Δανία, Ιταλία, Μεγάλη Βρετανία, Ολλανδία, Τσεχοσλοβακία) συναντήθηκαν εκεί για να θέσουν τις βάσεις μιας ενιαίας οργάνωσης. Οι εργασίες αυτές διενεργήθηκαν με όλες τις συνέπειές τους.

Ο Κριστιάν Ντοτρεμόν, του οποίου η άφιξη στο Συνέδριο ως μέλους της Βελγικής αντιπροσωπείας είχε αναγγελθεί από ορισμένους, αλλά που συμμετείχε εδώ και αρκετό καιρό στη σύνταξη της Nouvelle Nouvelle Revue Française, δεν εμφανίστηκε σε μια συνάθροιση όπου η παρουσία του θα ήταν απαράδεκτη για την πλειοψηφία.

Ο Ενρίκο Μπαχ, εκπρόσωπος του “Κινήματος Πυρηνικής Τέχνης”, αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την πρώτη μέρα· και το Συνέδριο εκδήλωσε τη ρήξη με τους πυρηνικούς δημοσιεύοντας την ακόλουθη ανακοίνωση: “Καθώς τέθηκε ενώπιον συγκεκριμένων γεγονότων, ο Μπαχ εγκατέλειψε το Συνέδριο. Δεν πήρε μαζί του τα χρήματα.”

Στο μεταξύ, η είσοδος στην Ιταλία των Τσεχοσλοβάκων συντρόφων μας Πράβοσλαβ Ράντα και Κότικ εμποδίστηκε από την Ιταλική κυβέρνηση που, παρά τις διαμαρτυρίες που εγέρθηκαν σχετικά με αυτό το ζήτημα, δεν τους χορήγησε βίζα για να περάσουν το εθνικό σιδηρούν παραπέτασμά της παρά μόνο στο τέλος του Συνεδρίου της Άλμπα.

Η παρέμβαση του Βολμάν, εκπροσώπου της Λετριστικής Διεθνούς, τόνισε ιδιαίτερα την ανάγκη για μια κοινή πλατφόρμα που θα προσδιορίζει το σύνολο της σημερινής εμπειρίας:

“Σύντροφοι, οι παράλληλες κρίσεις που πλήττουν σήμερα όλα τα είδη της καλλιτεχνικής δημιουργίας καθορίζονται από μια συνολική κίνηση, και η επίλυση αυτών των κρίσεων δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο σε μια γενική προοπτική. Η διαδικασία άρνησης και καταστροφής που εκδηλώνεται, με αυξανόμενη ταχύτητα, ενάντια σε όλες τις παλιές συνθήκες της καλλιτεχνικής δραστηριότητας, είναι αμετάκλητη: αποτελεί τη συνέπεια της εμφάνισης ανώτερων δυνατοτήτων δράσης πάνω στον κόσμο…

“… Όποια και αν είναι η αξιοπιστία που θέλει να αποδίδει σήμερα η αστική τάξη σε αποσπασματικές ή συνειδητά οπισθοδρομικές καλλιτεχνικές απόπειρες, η δημιουργία δεν μπορεί να είναι σήμερα παρά μόνο μια σύνθεση που τείνει στην ολοκληρωμένη κατασκευή μιας ατμόσφαιρας, ενός στυλ ζωής… Μια ενιαία πολεοδομία – η σύνθεση που προωθούμε, η οποία θα ενσωματώσει τέχνες και τεχνικές – πρέπει να δημιουργηθεί σύμφωνα με ορισμένες νέες αξίες της ζωής, τις οποίες πρέπει από τώρα και στο εξής να διακρίνουμε και να διαδώσουμε…”

Η τελική απόφαση του Συνεδρίου εξέφρασε μια βαθιά συμφωνία, υπό τη μορφή μιας ανακοίνωσης με έξι σημεία που διακηρύσσει την “ανάγκη μιας ολοκληρωμένης κατασκευής του περιβάλλοντος της ζωής μέσω μιας ενιαίας πολεοδομίας που πρέπει να χρησιμοποιήσει το σύνολο των τεχνών και των σύγχρονων τεχνικών…”· τον “προκαταβολικά παρωχημένο χαρακτήρα κάθε καινοτομίας που εισάγεται σε μια τέχνη εντός των παραδοσιακών ορίων της”· την “αναγνώριση μιας ουσιαστικής αλληλεξάρτησης μεταξύ της ενιαίας πολεοδομίας και ενός μελλοντικού στυλ ζωής…” που πρέπει να τοποθετηθεί “στην προοπτική μιας μεγαλύτερης πραγματικής ελευθερίας και μιας μεγαλύτερης κυριαρχίας πάνω στη φύση”· τέλος, την “ενότητα της δράσης όσων υπογράφουν αυτό το πρόγραμμα…” (το έκτο σημείο απαριθμεί επίσης τις διάφορες μορφές μιας αμοιβαίας υποστήριξης).

Εκτός από αυτή την τελική απόφαση, που εγκρίθηκε από τους Έλενα Βερόνε, Βολμάν, Α. Γιορν, Τζ. Γκαλίτσο, Ζ. Καλόν, Κόνσταντ, Κότικ, Ράντα, Πιέρο Σιμόντο, Ε. Σότσας τον νεότερο,  το Συνέδριο αποφάνθηκε ομόφωνα ενάντια σε οποιαδήποτε σχέση με τους συμμετέχοντες στο Φεστιβάλ της Ακτινοβόλας Πόλης, σε συνέχεια του μποϊκοτάζ που είχε εφαρμοστεί τον προηγούμενο μήνα.

Μετά το τέλος των εργασιών του Συνεδρίου, ο Ζιλ Ζ. Βολμάν προστέθηκε στους υπεύθυνους της σύνταξης του Eristica, ενημερωτικού δελτίου του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους, και ο Άσγκερ Γιορν τοποθετήθηκε στη συντονιστική επιτροπή της Λετριστικής Διεθνούς.

Το Συνέδριο της Άλμπα θα σηματοδοτήσει αναμφίβολα ένα από τα δύσκολα βήματα, στο πεδίο του αγώνα για μια νέα ευαισθησία και μια νέα κουλτούρα, αυτής της γενικής επαναστατικής ανανέωσης που χαρακτηρίζει το έτος 1956 και γίνεται φανερή στα πρώτα πολιτικά αποτελέσματα της πίεσης των μαζών στην Ε.Σ.Σ.Δ., στην Πολωνία και στην Ουγγαρία (αν και εκεί, σε μια επικίνδυνη σύγχυση, η επιστροφή των παλιών σαπισμένων συνθημάτων του κληρικαλικού εθνικισμού πηγάζει από το μοιραίο λάθος της απαγόρευσης μιας μαρξιστικής αντιπολίτευσης), όπως και στις επιτυχίες της Αλγερινής εξέγερσης και στις μεγάλες απεργίες της Ισπανίας. Το προσεχές μέλλον αυτών των εξελίξεων αφήνει τις μεγαλύτερες ελπίδες.

Η εκδήλωση της Αλγερινής επανάστασης και ο τσαρλατάνος Κατέμπ Γιασίν

“Ο Κατέμπ Γιασίν είναι ένας παλιός πολιτικός ακτιβιστής, ο Κατέμπ Γιασίν είναι ένας επαναστάτης”, διαβάζουμε σε κάποιες εφημερίδες της αριστεράς οι οποίες ανήκουν σε μικροαστούς που θέλουν οι ίδιοι να παίζουν τους επαναστάτες. Ο Κατέμπ υπήρξε ίσως ένας ακτιβιστής του P.P.A. [Λαϊκού Κόμματος Αλγερίας] όταν ήταν δεκαεφτά ή δεκαοχτώ ετών, αλλά δεν συνέχισε ποτέ, και αυτό ήταν το λάθος του. Προβάλλει το γεγονός ότι είχε συλληφθεί και φυλακιστεί το 1946 για υπονόμευση της εσωτερικής ασφάλειας του Κράτους, αλλά είναι γνωστό ότι εκείνη την εποχή η Αλγερία διερχόταν μια πολύ ταραγμένη περίοδο, και ότι οποιοσδήποτε μπορούσε να συλληφθεί.

Δεν θα εξαπατήσουμε κανέναν παρουσιάζοντας τον Κατέμπ Γιασίν σαν επαναστάτη επειδή έγραψε τον Θεμελιωτή [Le Fondateur]. Πρέπει να κρίνουμε πολιτικά ένα άτομο σύμφωνα με τις πράξεις του και τα αποτελέσματα που πέτυχε, και όχι σύμφωνα με τα “ποιητικά” γραπτά του. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι όσα γράφει ο Κατέμπ έχουν μια ορισμένη κομψότητα, όπως λέει ο Ρενέ Σαρ, αλλά αυτή δεν πηγαίνει παραπέρα.

Τη στιγμή που χιλιάδες άνθρωποι σκοτώνονται, τη στιγμή που όλοι οι φοιτητές απεργούν και μερικοί από αυτούς περνούν στην παρανομία, είναι ενοχλητικό να βλέπουμε τον Κατέμπ Γιασίν να προσπαθεί να εδραιώσει τη λογοτεχνική φήμη του επωφελούμενος από αυτές τις συνθήκες. Η επιτυχία του εκφράζει στην πραγματικότητα την ένοχη συνείδηση των αριστερίζοντων μικροαστών: είναι ο δικός τους καλός Αλγερινός επαναστάτης, όπως κάποιοι άλλοι έχουν τους δικούς τους καλούς νέγρους.

Ας συνεχίσει ο Κατέμπ Γιασίν να αποκομίζει κάποιες λογοτεχνικές επιτυχίες που θα τον βοηθήσουν να κατακτήσει τα μικρά κορίτσια της Ζερμέν-ντε-Πρε, αλλά τον παρακαλούμε να μην παίζει πια τον μικρό επαναστάτη. Δεν του πάει καθόλου.

Αμπντελχαφίντ Χατίμπ

Πάντα ο καλός ρόλος

  1. Η ένδοξη αβεβαιότητα του αγωνίσματος

«Η διάσχιση αυτού του χάους, η μεταμόρφωση αυτής της Σχεδίας της Μέδουσας, η παράκαμψη αυτής της πνευματικής κόλασης θα είναι ένα εγχείρημα που θα απαιτήσει ιδιοφυείς ανθρώπους· όχι απλώς έναν νέο Πικάσο, όπως λέγεται για κάθε ζωγράφο που φαίνεται να θέλει να αλλάξει τα δεδομένα του εικαστικού προβλήματος, αλλά τη δράση ενός νέου αστερισμού ποιητών, θεωρητικών και ζωγράφων.»

(Αλέν Ζουφρουά, “Η κατάσταση της νέας ζωγραφικής στο Παρίσι”, Preuves, Νο 68)

  1. Τα πρώτα γνωστά αποτελέσματα

«Γιατί λοιπόν, σε μια τόσο διεξοδική μελέτη, αγνοείται η “Νέα επιστολή στους αντι-λεμετρικούς λετριστές” ως απάντηση στις “Προσβολές των αντι-ιζουικών λετριστών”;»

Αυτοί οι ανόητοι βυζαντινισμοί σάς αποκοιμίζουν ενώ η Γαλλία εκρήγνυται.

(Αλμπέρ Παράζ, “Η σιωπή του ονείδους”, La Parisienne, No 37)

Στο κονάκι του Ματιέ

Είναι γνωστή η σημασία των μπουφονερί που οργανώνονταν κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα για το θέμα του εφήμερου χαρακτήρα της κοσμικής εξουσίας. Οι πολλαπλές επιδείξεις των βασιλιάδων-για-μια-μέρα χρησίμευαν τότε να παρηγορούν τους υπηκόους που δεν ήταν βασιλιάδες. Οι τελευταίοι διαφημιζόμενοι βασιλόφρονες του αιώνα μας, αναμφίβολα επειδή προέρχονται γενικά από κοινωνικά στρώματα των οποίων οι λειτουργίες και οι διαθέσεις είναι πιο δουλοπρεπείς, μπορούν να απολαμβάνουν ακόμα αυτό το είδος της αποζημίωσης.

Τον περασμένο Μάιο, στην γκαλερί Δεξιά Όχθη, η στέψη του ζωγράφου Ματιέ οργανώθηκε έτσι από τον Ιησουίτη Ταπιέ για να γιορτάσει στο πρόσωπο ενός ανθρώπου όλη η κουστωδία του Πουζαντιστικού κινήματος.

Η βαθιά, αληθινή έκλειψη του σουρεαλισμού

Υπό τη διεύθυνση του Μπρετόν, η επιθεώρηση Ο ίδιος ο σουρεαλισμός, που αναγγελλόταν καθημερινά επί οχτώ μήνες και της οποίας την έκδοση ανέφερε η N.N.R.F. [Nouvelle Nouvelle Revue Française] του Αυγούστου, παρέμεινε στην πραγματικότητα κρυμμένη μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου για ιδεολογικούς λόγους: ένας από τους πιο εξέχοντες συνεργάτες της, ο κ. Ρομπέρ Μπεναγιούν, σουρεαλιστής από παλιά, συμβαίνει να απασχολείται ταυτόχρονα στην κινηματογραφική κριτική του Demain, εβδομαδιαίου εντύπου του κ. Γκυ Μολλέ.

Η διεύθυνση του Ίδιου του Σουρεαλισμού περίμενε λοιπόν οχτώ μήνες να αλλάξει πολιτική ο κ. Γκυ Μολλέ, ώστε να εκδοθεί χωρίς ντροπή. Όπως είναι γνωστό, η πολιτική του κ. Γκυ Μολλέ δεν άλλαξε· και ενώ η επιθεώρηση του κ. Μπρετόν είναι πολύ όμορφη (γυαλιστερό χαρτί, 84 εικόνες), χρειάστηκε να θυσιαστεί λόγω της μέριμνας για την αποδέσμευση αυτού του μικρού κεφαλαίου.

Κατάλογος συμμετεχόντων στο φεστιβάλ της Ακτινοβόλας Πόλης

Αλμπινόνι, Ατλάν, Βογκένσκι, Γκιγιόν, Ιζού, Ιονέσκο, Κερσμπρόν, Λαπουζάντ, Λεμέτρ, Λ’ Ερμπιέ, Μακ Λάρεν, Μάρτιν, Μεσιάν, Μπαρακέ, Μπεζάρ, Μπένεντεκ, Μπουλέζ, Οντέρ, Παν, Πακ, Πολιέρι, Πουσσέρ, Πουέντε, Πρεβέρ, Ρέιγκον, Σεζάρ, Σέφφερ, Σολάλ, Σταλύ, Στοκχάουζεν, Συγκαί, Σωγκέ, Ταρντιέ,  Τζιλιολί, Τινγκελί, Υβ, Υμώ, Φανό, Φιλιπό, Φορντ, Χάθαγουεϊ, Χένρι.

Παγίδα για μαλάκες

Το φυλλάδιο Όλες οι κυρίες στο σαλόνι [Toutes ces dames au salon], σχετικά με την έκθεση πινάκων που παρήγγειλε η Royal Dutch Shell από διάφορους νέους ζωγράφους στις Βρυξέλλες με θέμα “Η βιομηχανία πετρελαίου με τα μάτια των καλλιτεχνών”, προκάλεσε μια μικρή κατακραυγή από τους λάτρεις της σύγχρονης τέχνης:

Κάποιοι άγνωστοι μέχρι σήμερα Βέλγοι δημοσίευσαν έναν λίβελλο για να αποκαλύψουν στην παγκόσμια κοινή γνώμη ότι ανάμεσα στους 49 υπογράφοντες αυτού του φυλλαδίου δεν υπάρχουν παρά μόνο 5 ζωγράφοι.

Κάποιοι παταφυσικοί από διάφορες χώρες ενώθηκαν για να μοιράσουν καμιά εικοσαριά αντίτυπα (στους φίλους, στην οικογένεια…) ενός πνευματώδους αντι-φυλλαδίου.

Τέλος, ο ίδιος ο Στεφάν Ρε, ο διάσημος κριτικός τέχνης της Phare-Dimanche των Βρυξελλών, αφιέρωσε δύο από τις αξιοσημείωτες στήλες του στην παράθεση μιας ανεπιφύλακτης υπεράσπισης του πετρελαίου σε όλες τις μορφές του.

Απάντηση της Λ.Δ. στον Στεφάν Ρε, που αναδημοσιεύτηκε στο Νο 557 της Phare-Dimanche

Κύριε, εφόσον μιλάτε για αρχές πρέπει να σας πούμε ευθέως ότι ένας “ελεύθερος καλλιτέχνης” δεν μπορεί να δουλεύει για τα δολάρια της μακαρθικής και φρανκικής U.N.E.S.C.O., όση έκπληξη κι αν σας προκαλεί αυτό το νέο. Δεν προκαλεί άλλωστε μεγαλύτερη έκπληξη το γεγονός ότι ο κριτικός τέχνης μιας εφημερίδας που έχει ως υπέρτιτλο τη διαφήμιση της CALTEX δεν είναι ελεύθερος να εγκρίνει το “βίαιο φυλλάδιό” μας χωρίς να χάσει την αργομισθία του. Κάτω από αυτό το πρίσμα, θεωρήστε ότι μας είναι απολύτως ξεκάθαρη η ευτέλεια του άρθρου σας και η εξαιρετική ένδεια των επιχειρημάτων του.

Πιστεύοντας ίσως ότι θα μπορούσαμε να τρέφουμε απέναντι στο πετρέλαιο αισθήματα αντιπάθειας πιο έντονα απ’ ό,τι απέναντι στη χλωροφύλλη ή το Κιλιμάντζαρο, προστρέχετε θαυμάσια στην υποστήριξή του: “Μα επιτέλους”, λέτε, “όλοι το καταναλώνουν”. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι το πίνετε. Μια τέτοια υπέρβαση θα εξηγούσε την απερισκεψία που διαπράττετε ομολογώντας ότι “οι σημερινοί πρίγκιπες” είναι “οι εμπορικές επιχειρήσεις, οι τράπεζες, οι μεγάλες βιομηχανίες”. Νομίζετε ότι η Phare-Dimanche, ένα τόσο “ανεξάρτητο” εβδομαδιαίο περιοδικό, σας πληρώνει για να μιλάτε τόσο ωμά; Τέλος, σας απασχολεί η φύλαξη των αγελάδων: είμαστε ακριβώς σε θέση να σας κάνουμε να αντιληφθείτε μια καινούρια πτυχή του ζητήματος. Μόνο εφόσον θα διαρκέσει το σήμερα με τους αντίστοιχους “πρίγκιπές” του, τα βόδια – όπως είστε εσείς – θα φυλάσσονται δεόντως κάτω από τις στολές και τις λιβρέες που τους ταιριάζουν.

ΜΑΘΕΤΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΗ. Διαβάστε Τα Γυμνά Χείλη, Νο 9 (στο βιβλιοπωλείο Μινώταυρος).

Σύνταξη: οδός Μοντάν-Ζενεβιέβ 32, Παρίσι 5ο διαμέρισμα.

Advertisements
Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch), Uncategorized | Leave a comment

Potlatch #27: Παγίδα για μαλάκες (2 Νοεμβρίου 1956)

Το φυλλάδιο Όλες οι κυρίες στο σαλόνι [Toutes ces dames au salon], σχετικά με την έκθεση πινάκων που παρήγγειλε η Royal Dutch Shell από διάφορους νέους ζωγράφους στις Βρυξέλλες με θέμα “Η βιομηχανία πετρελαίου με τα μάτια των καλλιτεχνών”, προκάλεσε μια μικρή κατακραυγή από τους λάτρεις της σύγχρονης τέχνης:

Κάποιοι άγνωστοι μέχρι σήμερα Βέλγοι δημοσίευσαν έναν λίβελλο για να αποκαλύψουν στην παγκόσμια κοινή γνώμη ότι ανάμεσα στους 49 υπογράφοντες αυτού του φυλλαδίου δεν υπάρχουν παρά μόνο 5 ζωγράφοι.

Κάποιοι παταφυσικοί από διάφορες χώρες ενώθηκαν για να μοιράσουν καμιά εικοσαριά αντίτυπα (στους φίλους, στην οικογένεια…) ενός πνευματώδους αντι-φυλλαδίου.

Τέλος, ο ίδιος ο Στεφάν Ρε, ο διάσημος κριτικός τέχνης της Phare-Dimanche των Βρυξελλών, αφιέρωσε δύο από τις αξιοσημείωτες στήλες του στην παράθεση μιας ανεπιφύλακτης υπεράσπισης του πετρελαίου σε όλες τις μορφές του.

Απάντηση της Λ.Δ. στον Στεφάν Ρε, που αναδημοσιεύτηκε στο Νο 557 της Phare-Dimanche

Κύριε, εφόσον μιλάτε για αρχές πρέπει να σας πούμε ευθέως ότι ένας “ελεύθερος καλλιτέχνης” δεν μπορεί να δουλεύει για τα δολάρια της μακαρθικής και φρανκικής U.N.E.S.C.O., όση έκπληξη κι αν σας προκαλεί αυτό το νέο. Δεν προκαλεί άλλωστε μεγαλύτερη έκπληξη το γεγονός ότι ο κριτικός τέχνης μιας εφημερίδας που έχει ως υπέρτιτλο τη διαφήμιση της CALTEX δεν είναι ελεύθερος να εγκρίνει το “βίαιο φυλλάδιό” μας χωρίς να χάσει την αργομισθία του. Κάτω από αυτό το πρίσμα, θεωρήστε ότι μας είναι απολύτως ξεκάθαρη η ευτέλεια του άρθρου σας και η εξαιρετική ένδεια των επιχειρημάτων του.

Πιστεύοντας ίσως ότι θα μπορούσαμε να τρέφουμε απέναντι στο πετρέλαιο αισθήματα αντιπάθειας πιο έντονα απ’ ό,τι απέναντι στη χλωροφύλλη ή το Κιλιμάντζαρο, προστρέχετε θαυμάσια στην υποστήριξή του: “Μα επιτέλους”, λέτε, “όλοι το καταναλώνουν”. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι το πίνετε. Μια τέτοια υπέρβαση θα εξηγούσε την απερισκεψία που διαπράττετε ομολογώντας ότι “οι σημερινοί πρίγκιπες” είναι “οι εμπορικές επιχειρήσεις, οι τράπεζες, οι μεγάλες βιομηχανίες”. Νομίζετε ότι η Phare-Dimanche, ένα τόσο “ανεξάρτητο” εβδομαδιαίο περιοδικό, σας πληρώνει για να μιλάτε τόσο ωμά; Τέλος, σας απασχολεί η φύλαξη των αγελάδων: είμαστε ακριβώς σε θέση να σας κάνουμε να αντιληφθείτε μια καινούρια πτυχή του ζητήματος. Μόνο εφόσον θα διαρκέσει το σήμερα με τους αντίστοιχους “πρίγκιπές” του, τα βόδια – όπως είστε εσείς – θα φυλάσσονται δεόντως κάτω από τις στολές και τις λιβρέες που τους ταιριάζουν.

ΣτΜ. Το φυλλάδιο Όλες οι κυρίες στο σαλόνι – υπογεγραμμένο από τα μέλη της Λετριστικής Διεθνούς, της βελγικής επιθεώρησης Τα Γυμνά Χείλη και του Κινήματος Πυρηνικής Τέχνης – μπορεί να διαβαστεί εδώ: http://welcometolesalon.be/datas/rearview/ra-120820-toutescesdamesausalon/text/01.pdf

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch), Uncategorized | Leave a comment

Potlatch #27: Αμπντελχαφίντ Χατίμπ – Η εκδήλωση της Αλγερινής επανάστασης και ο τσαρλατάνος Κατέμπ Γιασίν (2 Νοεμβρίου 1956)

“Ο Κατέμπ Γιασίν είναι ένας παλιός πολιτικός ακτιβιστής, ο Κατέμπ Γιασίν είναι ένας επαναστάτης”, διαβάζουμε σε κάποιες εφημερίδες της αριστεράς οι οποίες ανήκουν σε μικροαστούς που θέλουν οι ίδιοι να παίζουν τους επαναστάτες. Ο Κατέμπ υπήρξε ίσως ένας ακτιβιστής του P.P.A. [Λαϊκού Κόμματος Αλγερίας] όταν ήταν δεκαεφτά ή δεκαοχτώ ετών, αλλά δεν συνέχισε ποτέ, και αυτό ήταν το λάθος του. Προβάλλει το γεγονός ότι είχε συλληφθεί και φυλακιστεί το 1946 για υπονόμευση της εσωτερικής ασφάλειας του Κράτους, αλλά είναι γνωστό ότι εκείνη την εποχή η Αλγερία διερχόταν μια πολύ ταραγμένη περίοδο, και ότι οποιοσδήποτε μπορούσε να συλληφθεί.

Δεν θα εξαπατήσουμε κανέναν παρουσιάζοντας τον Κατέμπ Γιασίν σαν επαναστάτη επειδή έγραψε τον Θεμελιωτή [Le Fondateur]. Πρέπει να κρίνουμε πολιτικά ένα άτομο σύμφωνα με τις πράξεις του και τα αποτελέσματα που πέτυχε, και όχι σύμφωνα με τα “ποιητικά” γραπτά του. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι όσα γράφει ο Κατέμπ έχουν μια ορισμένη κομψότητα, όπως λέει ο Ρενέ Σαρ, αλλά αυτή δεν πηγαίνει παραπέρα.

Τη στιγμή που χιλιάδες άνθρωποι σκοτώνονται, τη στιγμή που όλοι οι φοιτητές απεργούν και μερικοί από αυτούς περνούν στην παρανομία, είναι ενοχλητικό να βλέπουμε τον Κατέμπ Γιασίν να προσπαθεί να εδραιώσει τη λογοτεχνική φήμη του επωφελούμενος από αυτές τις συνθήκες. Η επιτυχία του εκφράζει στην πραγματικότητα την ένοχη συνείδηση των αριστερίζοντων μικροαστών: είναι ο δικός τους καλός Αλγερινός επαναστάτης, όπως κάποιοι άλλοι έχουν τους δικούς τους καλούς νέγρους.

Ας συνεχίσει ο Κατέμπ Γιασίν να αποκομίζει κάποιες λογοτεχνικές επιτυχίες που θα τον βοηθήσουν να κατακτήσει τα μικρά κορίτσια της Ζερμέν-ντε-Πρε, αλλά τον παρακαλούμε να μην παίζει πια τον μικρό επαναστάτη. Δεν του πάει καθόλου.

Αμπντελχαφίντ Χατίμπ

 

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #27: Η πλατφόρμα της Άλμπα (Νοέμβριος 1956)

Από τις 2 ως τις 8 Σεπτεμβρίου διεξάχθηκε στην Ιταλία, στην πόλη της Άλμπα, ένα Συνέδριο που συγκαλέστηκε από τον Άσγκερ Γιορν και τον Τζουζέπε Γκαλίτσο στο όνομα του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους, μιας ομαδοποίησης της οποίας οι απόψεις συμφωνούν με το πρόγραμμα της Λετριστικής Διεθνούς σχετικά με την πολεοδομία και τις δυνατές χρήσεις της (βλ. Potlatch No 26). Οι εκπρόσωποι πρωτοποριακών τμημάτων από οκτώ χώρες (Αλγερία, Βέλγιο, Γαλλία, Δανία, Ιταλία, Μεγάλη Βρετανία, Ολλανδία, Τσεχοσλοβακία) συναντήθηκαν εκεί για να θέσουν τις βάσεις μιας ενιαίας οργάνωσης. Οι εργασίες αυτές διενεργήθηκαν με όλες τις συνέπειές τους.

Ο Κριστιάν Ντοτρεμόν, του οποίου η άφιξη στο Συνέδριο ως μέλους της Βελγικής αντιπροσωπείας είχε αναγγελθεί από ορισμένους, αλλά που συμμετείχε εδώ και αρκετό καιρό στη σύνταξη της Nouvelle Nouvelle Revue Française, δεν εμφανίστηκε σε μια συνάθροιση όπου η παρουσία του θα ήταν απαράδεκτη για την πλειοψηφία.

Ο Ενρίκο Μπαχ, εκπρόσωπος του “Κινήματος Πυρηνικής Τέχνης”, αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την πρώτη μέρα· και το Συνέδριο εκδήλωσε τη ρήξη με τους πυρηνικούς δημοσιεύοντας την ακόλουθη ανακοίνωση: “Καθώς τέθηκε ενώπιον συγκεκριμένων γεγονότων, ο Μπαχ εγκατέλειψε το Συνέδριο. Δεν πήρε μαζί του τα χρήματα.”

Στο μεταξύ, η είσοδος στην Ιταλία των Τσεχοσλοβάκων συντρόφων μας Πράβοσλαβ Ράντα και Κότικ εμποδίστηκε από την Ιταλική κυβέρνηση που, παρά τις διαμαρτυρίες που εγέρθηκαν σχετικά με αυτό το ζήτημα, δεν τους χορήγησε βίζα για να περάσουν το εθνικό σιδηρούν παραπέτασμά της παρά μόνο στο τέλος του Συνεδρίου της Άλμπα.

Η παρέμβαση του Βολμάν, εκπροσώπου της Λετριστικής Διεθνούς, τόνισε ιδιαίτερα την ανάγκη για μια κοινή πλατφόρμα που θα προσδιορίζει το σύνολο της σημερινής εμπειρίας:

“Σύντροφοι, οι παράλληλες κρίσεις που πλήττουν σήμερα όλα τα είδη της καλλιτεχνικής δημιουργίας καθορίζονται από μια συνολική κίνηση, και η επίλυση αυτών των κρίσεων δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο σε μια γενική προοπτική. Η διαδικασία άρνησης και καταστροφής που εκδηλώνεται, με αυξανόμενη ταχύτητα, ενάντια σε όλες τις παλιές συνθήκες της καλλιτεχνικής δραστηριότητας, είναι αμετάκλητη: αποτελεί τη συνέπεια της εμφάνισης ανώτερων δυνατοτήτων δράσης πάνω στον κόσμο…

“… Όποια και αν είναι η αξιοπιστία που θέλει να αποδίδει σήμερα η αστική τάξη σε αποσπασματικές ή συνειδητά οπισθοδρομικές καλλιτεχνικές απόπειρες, η δημιουργία δεν μπορεί να είναι σήμερα παρά μόνο μια σύνθεση που τείνει στην ολοκληρωμένη κατασκευή μιας ατμόσφαιρας, ενός στυλ ζωής… Μια ενιαία πολεοδομία – η σύνθεση που προωθούμε, η οποία θα ενσωματώσει τέχνες και τεχνικές – πρέπει να δημιουργηθεί σύμφωνα με ορισμένες νέες αξίες της ζωής, τις οποίες πρέπει από τώρα και στο εξής να διακρίνουμε και να διαδώσουμε…”

Πρώτο Συνέδριο Ελεύθερων Καλλιτεχνών (Άλμπα, 1956). Από αριστερά προς τα δεξιά: Φράνκο Γκαρέλι, Ζιλ Βολμάν, Άσγκερ Γιορν, Κόνσταντ, Έλενα Βερόνε, Τζουζέπε-Πίνοτ Γκαλίτσο, Ετόρε Σότσας ο νεότερος, Πιέρο Σιμόντο.

Η τελική απόφαση του Συνεδρίου εξέφρασε μια βαθιά συμφωνία, υπό τη μορφή μιας ανακοίνωσης με έξι σημεία που διακηρύσσει την “ανάγκη μιας ολοκληρωμένης κατασκευής του περιβάλλοντος της ζωής μέσω μιας ενιαίας πολεοδομίας που πρέπει να χρησιμοποιήσει το σύνολο των τεχνών και των σύγχρονων τεχνικών…”· τον “προκαταβολικά παρωχημένο χαρακτήρα κάθε καινοτομίας που εισάγεται σε μια τέχνη εντός των παραδοσιακών ορίων της”· την “αναγνώριση μιας ουσιαστικής αλληλεξάρτησης μεταξύ της ενιαίας πολεοδομίας και ενός μελλοντικού στυλ ζωής…” που πρέπει να τοποθετηθεί “στην προοπτική μιας μεγαλύτερης πραγματικής ελευθερίας και μιας μεγαλύτερης κυριαρχίας πάνω στη φύση”· τέλος, την “ενότητα της δράσης όσων υπογράφουν αυτό το πρόγραμμα…” (το έκτο σημείο απαριθμεί επίσης τις διάφορες μορφές μιας αμοιβαίας υποστήριξης).

Εκτός από αυτή την τελική απόφαση, που εγκρίθηκε από τους Έλενα Βερόνε, Βολμάν, Α. Γιορν, Τζ. Γκαλίτσο, Ζ. Καλόν, Κόνσταντ, Κότικ, Ράντα, Πιέρο Σιμόντο, Ε. Σότσας τον νεότερο,  το Συνέδριο αποφάνθηκε ομόφωνα ενάντια σε οποιαδήποτε σχέση με τους συμμετέχοντες στο Φεστιβάλ της Ακτινοβόλας Πόλης, σε συνέχεια του μποϊκοτάζ που είχε εφαρμοστεί τον προηγούμενο μήνα.

Μετά το τέλος των εργασιών του Συνεδρίου, ο Ζιλ Ζ. Βολμάν προστέθηκε στους υπεύθυνους της σύνταξης του Eristica, ενημερωτικού δελτίου του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους, και ο Άσγκερ Γιορν τοποθετήθηκε στη συντονιστική επιτροπή της Λετριστικής Διεθνούς.

Το Συνέδριο της Άλμπα θα σηματοδοτήσει αναμφίβολα ένα από τα δύσκολα βήματα, στο πεδίο του αγώνα για μια νέα ευαισθησία και για μια νέα κουλτούρα, αυτής της γενικής επαναστατικής ανανέωσης που χαρακτηρίζει το έτος 1956 και γίνεται φανερή στα πρώτα πολιτικά αποτελέσματα της πίεσης των μαζών στην Ε.Σ.Σ.Δ., στην Πολωνία και στην Ουγγαρία (αν και εκεί, σε μια επικίνδυνη σύγχυση, η επιστροφή των παλιών σαπισμένων συνθημάτων του κληρικαλικού εθνικισμού πηγάζει από το μοιραίο λάθος της απαγόρευσης μιας μαρξιστικής αντιπολίτευσης), όπως και στις επιτυχίες της Αλγερινής εξέγερσης και στις μεγάλες απεργίες της Ισπανίας. Το προσεχές μέλλον αυτών των εξελίξεων αφήνει τις μεγαλύτερες ελπίδες.

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #27: Αποτυχία των εκδηλώσεων της Μασσαλίας (Νοέμβριος 1956)

Στις 4 του περασμένου Αυγούστου επρόκειτο να ξεκινήσει στη Μασσαλία ένα Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, που διοργανώθηκε με την υποστήριξη διάφορων κυβερνητικών τουριστικών φορέων, καθώς επίσης και του υπουργείου Ανοικοδόμησης και Πολεοδομίας. Από τη διακόσμηση που επιλέχθηκε – το κτίριο του Κορμπυζιέ που αποκαλείται “Ακτινοβόλα Πόλη” – και το φάσμα των διαφαινόμενων προσωπικοτήτων, αυτή η εκδήλωση ήταν η αποθέωση των κονφουζιονιστικών και οπισθοδρομικών τάσεων που κυριάρχησαν αδιαλείπτως στη σύγχρονη έκφραση εδώ και δέκα χρόνια. Η δημόσια αναγνώριση μιας τέτοιας συνάθροισης συντελέστηκε, όπως γίνεται συνήθως, ακριβώς τη στιγμή όπου η χρεοκοπία αυτών των τάσεων εμφανίζεται σε ολοένα ευρύτερους τομείς της πνευματικής κοινής γνώμης· τη στιγμή όπου ξεκινάει μια αμετάκλητη στροφή προς μια συγκλονιστική απελευθέρωση σε όλα τα πεδία.

Τέσσερις μέρες πριν την έναρξη του Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, η Λετριστική Διεθνής έκανε μια σύσταση για μποϊκοτάζ, εξηγώντας ότι η θέση που λαμβάνεται σε σχέση με τη συνάντηση της Μασσαλίας θα μπορούσε να συνεισφέρει σημαντικά στο μέλλον προκειμένου να επισημανθεί η διαίρεση σε δύο στρατόπεδα, μεταξύ των οποίων οποιοσδήποτε διάλογος θα είναι ανώφελος:

“Οι συμμετέχοντες σε αυτή την παρέλαση, όπου τίποτα δεν λείπει από αυτό που θα αντιπροσωπεύει σε είκοσι χρόνια την ηλιθιότητα της δεκαετίας του ’50, θα σημαδευτούν οριστικά από μια άκριτη προσκόλληση στην τελειότερη εκδήλωση του πνεύματος μιας εποχής. Καλούμε λοιπόν τους καλλιτέχνες που προσκλήθηκαν, τουλάχιστον εκείνους που δεν αισθάνονται τελειωμένοι, να αποστασιοποιηθούν άμεσα από αυτό το αμάλγαμα του ντεϊσμού, του τασισμού και της ανικανότητας… Καλούμε τη διεθνή πρωτοπορία να καταγγείλει το νόημα αυτού του ελιγμού και να δημοσιεύσει τα ονόματα όσων εμπλέκονται σε αυτόν.”

Το Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, που ξεκίνησε εν μέσω της σχεδόν ομόφωνης αδιαφορίας του τύπου (μόνο δύο καθημερινές εφημερίδες του Παρισιού αναφέρουν την έναρξή του σε πολύ σύντομα άρθρα) και εγκαταλείφθηκε την τελευταία στιγμή από ορισμένους διοργανωτές του, φτάνοντας συχνά να μη συγκεντρώνει παρά μόνο καμιά εικοσαριά θεατές ανά συνεδρία, κατέληξε σύντομα σε πλήρη αποτυχία ακόμα και από οικονομική άποψη.

Οι διοργανωτές του Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης της Μασσαλίας στην ταράτσα της απαίσιας “Ακτινοβόλας Πόλης” του Κορμπυζιέ (1956)

Κάποιες σύντομες εκλεπτυσμένες αναφορές στα εβδομαδιαία έντυπα δεν κατάφεραν να αποκρύψουν τη διάλυση της ωραίας Τασιστο-Σεκοτίνικης πρωτοπορίας. Προσπάθησαν το πολύ να διαδώσουν μια αναταραχή δυσφημώντας την αντιπολίτευση. Έτσι η Λογοτεχνική Φιγκαρό, στο τεύχος της 11ης Αυγούστου, ανέφερε ότι ορισμένοι λετριστές συμμετείχαν στο Φεστιβάλ και ταυτόχρονα το μποϊκοτάρισαν· έπειτα, ενώ δημοσίευσε στο τεύχος της επόμενης εβδομάδας την επίσημη διάψευσή μας, παρέλειψε με νόημα την τελευταία φράση: «Η έκκληση της Λετριστικής Διεθνούς, την οποία αναφέρετε, δεν απευθυνόταν βέβαια στους εμπόρους πινάκων, και εισακούστηκε ευρύτατα.»

Η αλήθεια είναι ότι τον Αύγουστο του 1956 ήταν ήδη πολύ αργά για να πλασαριστεί ένα συνεκτικό όραμα εκείνων των σύγχρονων τεχνών που έχουν θεμελιωθεί στην επανάληψη εμπειριών του παρελθόντος. Η μεταπολεμική περίοδος της αντίδρασης τελειώνει. Ήταν πολύ αργά ακόμα και για να δρέψει κανείς τις πολιτικές δάφνες των βετεράνων μιας πρωτοπορίας που έχει γίνει ακίνδυνη. Τούτη εδώ δεν υπήρξε ποτέ επικίνδυνη, και αυτό αρχίζει να γίνεται γνωστό. Και κυρίως, αυτή η περίοδος χαρακτηρίστηκε κατά βάση από άναρχες και αποσπασματικές επαναλήψεις. Ήταν απερίσκεπτο λοιπόν να επεκταθεί η επιχείρηση – εγκαταλείποντας απλώς την επιλογή μιας “μοντέρνας” διακόσμησης για ένα φεστιβάλ θεάτρου, φτωχό συγγενή εκείνου της Αβινιόν· καταλήγοντας σε μια βιαστική προσάρτηση της ζωγραφικής ή του κινηματογράφου – μέχρι το θέαμα μιας ενότητας που δεν υπήρξε ποτέ. Η μόνη δυνατότητα της ύπαρξής της βρίσκεται στην ενιαία επανάσταση που ξεκινάει.

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #26 (7 Μαΐου 1956)

Potlatch #26

Ενημερωτικό Δελτίο της Λετριστικής Διεθνούς
Μηνιαίο

7 Μαΐου 1956

Λετρισμός και ορισμοί διάφορων εμπνεύσεων

Συσκότιση από έναν τυφλό

Ο κ. Μοΐζ Μπισμούτ, νεαρός ακαδημαϊκός που είναι ήδη γνωστός για τα έργα του σχετικά με τη φωνητική ορθογραφία (Σημειογραφικό σύστημα της Ίντο, εκδόσεις Richard-Masse, 1952), κρύφτηκε πίσω από το διαφανές ψευδώνυμο Μωρίς Λεμέτρ για να δημοσιεύσει στις εκδόσεις Fischbacher (οδός Σηκουάνα 33) ένα έργο με τίτλο Τι είναι ο λετρισμός; του οποίου ο σκοπός ήταν αρκετά φιλόδοξος:

“Ο σκοπός και η μέθοδος αυτού του βιβλίου θα είναι λοιπόν να παρουσιάσει με απλό τρόπο αλλά και να ταξινομήσει με ακρίβεια τις λετριστικές ανακαλύψεις, τη σχέση τους με τα υπάρχοντα πεδία, τα όρια της ισχύος τους, καθώς επίσης και τις αρχικές προτάσεις επιβεβαίωσης που περιέχουν” (σελίδα 13).

Δυστυχώς όμως, σε έναν ολόκληρο μεγάλο τόμο ο συγγραφέας απέχει πολύ από το πρόγραμμά του, τόσο λόγω ιδεολογικής αδυναμίας και έλλειψης επαρκούς τεκμηρίωσης όσο και, καθώς φαίνεται, εξαιτίας της προσωπικής του αφέλειας: Αναφέρει έτσι ψυχρά, στη σελίδα 144, μεταξύ των “συναρπαστικών προτάσεων” που ο ίδιος ακολούθησε και εγκατέλειψε στη ζωή του… “την αναρχική Ομοσπονδία και τον δρόμο των Λάνζα ντελ Βάστο-Γκουρτζίεφ”!

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, δεν μας προκαλεί πλέον έκπληξη να τον βλέπουμε να υιοθετεί τις αξιοθρήνητες θέσεις της λετριστικής Δεξιάς, όπως αυτή συγκροτήθηκε το 1952, και να επαυξάνει μάλιστα τα παιδιαρίσματά της. Τίποτα δεν λείπει, από το χυδαίο λεξιλόγιο του μυστικισμού (σελίδα 136: “Ο Θεός δημιουργεί τον Ιούδα και τον Μωυσή του, διότι αυτοί αποτελούν μέρος της θέλησής του. Και ο αληθινός Μεσσίας είναι για τον εαυτό του συνεχώς ένας Ιούδας… κ.λπ.”) μέχρι τις πιο εντυπωσιακές “οικονομικές” ανοησίες: σελίδα 124, ο χριστιανισμός παρουσιάζεται σαν μια ιδεολογία που θα μπορούσε να προκαλέσει την κατάργηση της δουλείας, λες και μέχρι τον 19ο αιώνα τα χριστιανικά έθνη δεν εφάρμοζαν ακόμα τη δουλεία εκεί όπου το απαιτούσαν οι συνθήκες παραγωγής.

Είναι αυτονόητο ότι διαφωνούμε ριζικά με όλα τα συμπεράσματα αυτού του βιβλίου, έστω και αν μερικές από τις σελίδες του τυχαίνει να εκθέτουν, σχεδόν συμπτωματικά, ορισμένες εμπεριστατωμένες απόψεις που μπορούμε να αναγνωρίσουμε για δικές μας.

Εγκώμιο της μεταστραμμένης πεζογραφίας

Συναντιούνται σε απίθανες ώρες σε απίθανους τόπους, ανταλλάσσουν βιαστικά μια-δυο λέξεις με συμβουλές ή συστάσεις (αυθεντικές λεπτομέρειες για τα ταξίδια τους και τις έρευνές τους· τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τους χαρακτήρες και τα ήθη· όλες τις περιπέτειές τους τελικά, καθώς επίσης και τις αφηγήσεις και άλλα φυλλάδια που θα μπορούσαν να προκύψουν από τα τοπικά σκηνικά ή τις αναμνήσεις που συνδέονται με αυτά) και συνεχίζουν τον δρόμο τους προς το καθορισμένο έργο, καθώς ο χρόνος είναι πολύτιμος και αρκούν πέντε λεπτά για να εξισορροπήσουν μια ζωή.

Ή κάνω λάθος ή αναλαμβάνουμε την πιο ένδοξη περιπέτεια που γνώρισε ποτέ κανείς: την άποψη της ενασχόλησης με ορισμένες τοποθεσίες στην Ιρλανδία και αλλού, που εμφανίζονται στους γενικούς γεωγραφικούς χάρτες με χρώμα ή στους επιμέρους στρατιωτικούς τοπογραφικούς χάρτες με κλίμακες και γραμμοσκιάσεις· τον προσδιορισμό ενός παθιασμένου οργανισμού προορισμένου να λειτουργήσει σε αυτό το περιβάλλον.

Αρκεί να είναι σπουδαία η πράξη, να είναι ηρωικοί οι εκτελεστές, να διεγείρονται τα πάθη, και να αισθάνονται όλοι αυτή τη μεγαλοπρεπή θλίψη που προκαλεί όλη την απόλαυση της τραγωδίας.

Η κορύφωση της επίθεσης

Από αυτό το εικοστό έκτο τεύχος και μετά, το Potlatch παύει να εκδίδεται μηνιαία. Αυτό το ενημερωτικό δελτίο μάς έφερε ήδη όλους τους φίλους που μπορούσε να μας γνωρίσει, εντός των ορίων της διανομής του, και σίγουρα δεν θα μπορεί να κεντρίζει πλέον εκείνους στους οποίους είχε μια τέτοια επίδραση εδώ και πολύ καιρό. Προχωρώντας συνειδητά, θα αποφύγουμε λοιπόν να το μετατρέψουμε σε συνήθεια, διατηρώντας τον ρυθμό της έκδοσής του σε συνθήκες αναγκαστικά φθίνουσας αποτελεσματικότητας.

Το Potlatch θα δημοσιεύεται στο εξής ατάκτως ως προετοιμασία μιας νέας, διευρυμένης φάσης των εκδόσεών μας.

Οι εγκυκλοπαιδιστές της Gallimard στα ίχνη μιας κοσμοθεωρίας

Ο Κενώ διευθύνει. Ωστόσο, πρόκειται για την επαναφορά του πολιτιστικού ισοζυγίου της εποχής μας, χωρίς να παραμελούνται την ίδια στιγμή να ανοίγονται “παράθυρα στο μέλλον”. Στο τεύχος 21 της Λογοτεχνικής Επικαιρότητας, οργάνου του συλλόγου βιβλιοπωλών της Γαλλίας, ο ίδιος ο Κενώ γράφει το κεντρικό άρθρο και ανοίγει ενδιαφέρουσες προοπτικές σχετικά με την πνευματική συνοχή του μνημειώδους εγχειρήματός του:

«Ο κανόνας μας, γράφει, ήταν να εμπιστευτούμε τον ειδικό, την αντικειμενικότητά του καθώς και τη γνώση του για το θέμα. Αφήνουμε σε αυτόν την ευθύνη του κειμένου του. Ο δικός μας έλεγχος περιορίζεται μόνο στην αποφυγή παραλείψεων, τουλάχιστον εκείνων που δεν θα μπορούσε να δεχτεί ο αναγνώστης: Για παράδειγμα, ένας βιολόγος είχε παραλείψει να μιλήσει για τη μιμητική, όχι επειδή το είχε ξεχάσει αλλά επειδή αρνείται προσωπικά την ίδια της την ύπαρξη: του ζητήσαμε απλώς να πει τη γνώμη του ώστε να μη λείπει η λέξη. Ένας ιστορικός δεν είχε αναφέρει μια διάσημη μάχη, μια από τις λίγες των οποίων την ημερομηνία γνωρίζει όλος ο κόσμος, επειδή κατά τη γνώμη του δεν έχει ιστορική αξία. Αλλά οι “διορθώσεις” μας δεν υπερβαίνουν αυτή την επίκληση του αναγνώστη.»

Καθώς φαίνεται, είναι μια εγκυκλοπαίδεια που θα πάει μπροστά.

Η πρώτη πέτρα που φεύγει

Μάθαμε με ικανοποίηση ότι ο αρχιτέκτονας Μαξ Μπιλ, διευθυντής της Σχολής Σχεδιασμού του Ουλμ (δηλαδή του καινούριου Μπάουχαους, αρτηριοσκληρωμένου διαδόχου της Σχολής του Μονάχου) οδηγήθηκε σε παραίτηση από τη θέση του. Στο Συνέδριο Βιομηχανικού Σχεδιασμού, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Δέκατης Τριεννάλε Βιομηχανικής Τέχνης στο Μιλάνο, η αντίφαση τέθηκε βίαια ενώπιον του Μαξ Μπιλ από τον Γιορν και κάποιους Ιταλούς συντρόφους στο όνομα του ξεπεράσματος του φονξιοναλιστικού προγράμματος.

Μετά τη διαμάχη που ακολούθησε, η εξαφάνιση του Μαξ Μπιλ, του οποίου η θεωρητική κατάρρευση αποδείχτηκε από ορισμένες γελοίες απειλές νομικών ενεργειών, ήταν προφανώς απαραίτητη. Αλλά καμία πραγματικά προοδευτική τάση δεν εμφανίστηκε στη σχολή του Ουλμ, ενάντια στην οποία θα συνεχίσουμε να παλεύουμε με αυξημένη αυτοπεποίθηση εξαιτίας αυτής της σημαντικής επιτυχίας.

Η κοινή μας οργάνωση για τη δράση που θα αναληφθεί τώρα στην αρχιτεκτονική εγκαταστάθηκε στην ακόλουθη διεύθυνση: Πειραματικό Εργαστήριο του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους (οδός 20ης Σεπτεμβρίου 2, Άλμπα, Ιταλία).

Για τη Λετριστική Διεθνή,
Μωχάμεντ Νταχού

“Άθλιο θαύμα”

Κατάπτυστο επάγγελμα

1

Η σύγχρονη ποίηση πραγματοποιείται σε σταθερή αντίθεση με τις κυρίαρχες δυνάμεις της κοινωνίας όπου έζησαν οι δημιουργοί της. Αυτοί κατηγορούν τόσο τις ιδιαιτερότητες του  έργου τους όσο κι εκείνες της ύπαρξής τους. Για πολύ καιρό η κυρίαρχη ιδεολογία δεν τους συμπεριλάμβανε ανεπιφύλακτα στο πάνθεό της, ακόμα και όταν η συνεισφορά τους είχε γίνει δύσκολα αμφισβητήσιμη. Ο Μαλαρμέ υπερασπιζόταν ακόμα τον Πόε που είχε αντλήσει την έμπνευσή του “χωρίς τιμή στο ρεύμα κάποιου μαύρου μίγματος”. Με λίγα λόγια, η αστική σκέψη υπερασπιζόταν τον εαυτό της σε όλα τα μέτωπα.

Σήμερα, η εξουσία βρίσκεται στα χέρια των ίδιων ανθρώπων, αλλά ξέρουμε ότι δεν υπερασπίζονται πλέον μια σκέψη που θα ήταν δική τους. Αρνούνται την ίδια τη δυνατότητα μιας υπερασπίσιμης σκέψης (αυτό ισχύει για τους πιο προχωρημένους, ασφαλώς εξακολουθούν να υπάρχουν χριστιανοί). Και οι μορφές τέχνης που κατέστρεφαν την κουλτούρα και τα γούστα τους έχουν θριαμβεύσει τόσο ώστε φτάνουν, σήμερα που αυτές έχουν εξαντληθεί και έχουν γίνει κοινότοπες, να θαυμάζουν τις τελευταίες επαναλήψεις και να εκτιμούν τις ίδιες τις αδυναμίες τους.

Έτσι ο Ανρί Μισώ μπορεί να κάνει μια έκθεση και ένα ή δύο βιβλία (Άθλιο Θαύμα) βασισμένα στο μοναδικό ενδιαφέρον ότι δημιουργήθηκαν υπό την επήρεια της μεσκαλίνης. Η τρέλα, τα ναρκωτικά παραμένουν τα αιώνια μέσα εκτροπής μιας πατενταρισμένης οπισθοφυλακής, στερούμενης πλέον οποιασδήποτε θετικής ανταπόδοσης, και εξυπηρετούν από τη μικρή τους θέση – ανάμεσα στα κουτσομπολιά του Elle, τις τελευταίες ανακαλύψεις του Χίτσκοκ και τους Νεότουρκους του ριζοσπαστικού κόμματος – το μεγάλο έργο της αποβλάκωσης του πλήθους.

2

Πρόταση του Άσγκερ Γιορν: Για να επιταχυνθεί συνειδητά αυτή η διαδικασία αποσύνθεσης, η Γαλλική Κωμωδία πρέπει να παίζει τους κλασικούς (και, ελλείψει αυτού, κάποιο θέατρο του Υσέτ, φιλόξενο για μικρούς δημιουργούς, θα μπορούσε να αυξήσει την υπόληψή του) υπό την επήρεια κατάλληλων ναρκωτικών που θα ανακοινώνονται στις αφίσες και στα προγράμματα. Είναι εξασφαλισμένη η μεγάλη ποικιλία ερμηνειών του ίδιου έργου, εφόσον ολόκληρος ο θίασος θα βρίσκεται υπό την επήρεια οπίου ή ηρωίνης· την επόμενη μέρα θα δοκιμάζουν χασίς ή ακόμα και ναρκωτικά διαφοροποιημένα ανάλογα με τον κάθε ηθοποιό. Αγαλλίαση για τους λόγιους και εξασφάλιση ενός σταθερού κοινού τοξικομανών, που θα συμβάλει στο ξεπέρασμα της οικονομικής κρίσης του θεάτρου μας.

Στην περίπτωση που κάποιος έχει το θάρρος να προχωρήσει σύντομα σε αυτές τις ακραίες ενέργειες, οι λετριστές δεσμεύονται να παρακολουθήσουν τις παραστάσεις σε προφανή κατάσταση μέθης, αφού θα έχουν απορροφήσει ρούμι, βότκα, κόκκινο κρασί ή κάποιο άλλο ποτό που θα επιλεγεί από τον διευθυντή σύμφωνα με τις δικές του απόπειρες.

Τίποτα το καταπληκτικό

Υπάρχουν περισσότερο ή λιγότερο βολικοί τρόποι αποθάρρυνσης του στρατού. Αν κάποιος θεωρείται πρώτα απ’ όλα πατριώτης, έπειτα σε κάθε περίπτωση κοσμοπολίτης, γνωστός δημοσιογράφος, χριστιανός της αριστεράς ή ρεφορμιστής με καλές συναναστροφές, δεν θα περάσει πολύ καιρό στη φυλακή – όσο δραστική και αν είναι μια σοσιαλιστική κυβέρνηση στην καταστολή αυτού του αδικήματος, εξαιτίας του δόγματος και της παράδοσης.

Αλλά αν κάποιος δεν κατέχει αυτές τις διακρίσεις, αν δεν ανήκει στην κάστα των εξειδικευμένων αντιαποικιοκρατών που συναντιούνται τακτικά τρέχοντας να διασώσουν κάποιον δικό τους που προβάλλει η επικαιρότητα, αν είναι ύποπτος για υποκίνηση μιας πιο γενικής ανατροπής, δεν θα κατονομαστεί συχνά στις ωραίες συγκεντρώσεις όπου πηγαίνουν αυτές οι ελίτ αναμιγνύοντας τις διάφορες τάσεις τους, δεν θα καλύψει πολλές γραμμές στις ατρόμητες εβδομαδιαίες εκδόσεις.

Να γιατί η φυλάκιση στη Φρεν του Πιερ Φρανκ, γραμματέα της 4ης Διεθνούς, και αρκετών αγωνιστών αυτής της οργάνωσης, πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.

Μικρός πρόλογος στην έκδοση μιας τελευταίας σουρεαλιστικής επιθεώρησης

Ο Αντρέ Μπρετόν περίμενε τα εξηκοστά γενέθλιά του στις 18 του περασμένου Φεβρουαρίου. Οι σύντροφοί μας της επιθεώρησης Τα Γυμνά Χείλη φρόντισαν να διανείμουν ψεύτικες προσκλήσεις που οδήγησαν στα σαλόνια του ξενοδοχείου Λουτετία έναν απροσδιόριστο αριθμό παραπλανημένων ατόμων (αρκετές εκατοντάδες σύμφωνα με την LExpress, αλλά ο ανταποκριτής της Combat δεν είδε παρά μόνο “ορισμένους προσκεκλημένους που δεν είχαν ανακοινωθεί”).

Τρεις μέρες αργότερα οι ίδιες προσκλήσεις, που στάλθηκαν από το Βέλγιο στα ίδια πρόσωπα, είχαν εμπλουτιστεί με μια φράση στο πάνω μέρος τους που γνωστοποιούσε ότι η είδηση ήταν ψευδής και από πού προερχόταν η κίνηση.

Κανένας όμως δεν είχε ενοχληθεί από τη σκοπίμως γελοία μορφή μιας πρόσκλησης που ανακοίνωνε ότι ο Μπρετόν θα εκμεταλλευόταν αυτή την ευκαιρία για να αναλύσει “την αιώνια νεότητα του σουρεαλισμού”. Αποδεικνύεται έτσι ότι καμία ανοησία δεν μπορεί πλέον να προκαλέσει κατάπληξη όταν προτείνεται από αυτό το δόγμα.

Είναι περιττό να τονιστεί ότι κανένας δεν είχε την πρόθεση να “επιτευχθεί” μια επιπλέον μυστικοποίηση σε βάρος όλου του καλλιεργημένου Παρισιού, αλλά να επισημανθεί επαρκώς μια σημαντική ημερομηνία. Ο τύπος δεν απουσίαζε από εκεί.

Απάντηση σε μια έρευνα του Πύργου της Φωτιάς

Κύριοι,

Λαμβάνοντας υπόψη το ερωτηματολόγιο της έρευνας που ο Πύργος της Φωτιάς [La Tour de Feu] “θεώρησε αναγκαίο και επείγον” να διεξάγει αναφορικά με τις σχέσεις μεταξύ ποίησης και ζωγραφικής, στο πλαίσιο μιας επανάστασης που θα επηρέαζε την “απεικόνιση”, δεν θα ξαφνιάσουμε κανέναν αναγνωρίζοντας ότι αυτή η έρευνα δεν μας φαίνεται να επιδέχεται απάντηση.

Αλλά, ελλείψει αυτής, θεωρούμε χρήσιμο, για μια σκέψη που είναι εμφανώς περισσότερο παραπλανημένη απ’ ό,τι παραπλανητική, να σας προτείνουμε τα εξής θέματα για περισυλλογή: Ποια σχέση θα μπορούσε να εδραιωθεί ανάμεσα στα ερωτήματά σας και τη νοημοσύνη, έστω και αν αυτή είναι ελάχιστα προηγμένη; Ανάμεσα στο λεξιλόγιό σας και τη γαλλική γλώσσα; Ανάμεσα στην ύπαρξή σας και τον 20ο αιώνα;

Για τη Λετριστική Διεθνή:
Γ.-Ε. Ντεμπόρ, Ζιλ Ζ. Βολμάν

Για ένα λετριστικό λεξικό

  1. dériver: εκτρέπω το νερό (12ος αι.), dérivation (1377, Λ.), -atif (15ος αι.), από το Λατινικό derivare, -atio, -ativus, κυριολεκτικά και μεταφορικά (από το rivus, ρους).
  2. dériver: απομακρύνομαι από την ακτή (14ος αι., Β.), σύνθετο του rive, ακτή.
  3. dériver: ξεμακραίνω (16ος αι., Α. ντ’ Ωμπινιέ, παραλλαγή του driver), διασταύρωση του Αγγλ. to drive (κυριολ. “ωθώ”) και του προηγούμενου. Παραγ.: dérive, -ation (1690, Φιρετιέρ).
  4. dériver: ελευθερώνω αυτό που καθηλώθηκε. Βλ. river, καθηλώνω.

Το καλό παράδειγμα

Στο τελευταίο βιβλίο που εκδόθηκε σχετικά με τον Ρετζ (εκδόσεις Albin-Michel) ο κ. Πιερ-Ζωρζ Λορίς, χωρίς να υπερασπίζεται την πιο συμβατική ηθικολογία στην αποτίμηση του χαρακτήρα του, εναρμονίζεται ωστόσο με την πιο γελοία εξήγηση της συμπεριφοράς του μέσω της φιλοδοξίας: “Από ήττα σε ήττα, τα Απομνημονεύματα συνεχίζονται έτσι μέχρι την τελική καταστροφή… τα Απομνημονεύματά του δεν έχουν την κατήφεια ενός ηττημένου αλλά το κέφι ενός παίκτη… ο Ρετζ πέτυχε τον μοναδικό σκοπό που είχε θέσει…”

Η εξαιρετική παιγνιώδης αξία της ζωής του Γκοντί, και εκείνης της Σφενδόνης [Fronde] της οποίας υπήρξε ο σημαντικότερος δημιουργός, πρέπει να αναλυθούν σε μια πραγματικά σύγχρονη προοπτική.

Στην αξιόλογη σειρά περιπετειών του Δόκτορος Φου Μαντσού, του κ. Σαξ Ρόμερ, που δημοσιεύτηκε στα γαλλικά κατά τη δεκαετία του ’30 από τη συλλογή “Η Μάσκα”, αυτά που πρέπει να ξεχωρίσουμε ιδιαίτερα είναι τα Μυστήρια της Σι-Φαν (η Μάσκα του Φου Μαντσού). Εκτός από την καταστασιακή ομορφιά της συμπεριφοράς των αντίπαλων χαρακτήρων που, στην πραγματικότητα, δεν έχουν άλλους δεσμούς εκτός από τη συμμετοχή τους σε ένα τρομακτικό παιχνίδι του οποίου ο σκηνοθέτης είναι ο Φου Μαντσού, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η χρήση του διάκοσμου, άλλοτε παραληρηματική και άλλοτε δικαιολογημένη, προσεγγίζει την ψυχογεωγραφία.

Σύνταξη: οδός Μοντάν-Ζενεβιέβ 32, Παρίσι 5ο διαμέρισμα.

 

 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Potlatch #26: Το καλό παράδειγμα (Μάης 1956)

Στο τελευταίο βιβλίο που εκδόθηκε σχετικά με τον Ρετζ (εκδόσεις Albin-Michel) ο κ. Πιερ-Ζωρζ Λορίς, χωρίς να υπερασπίζεται την πιο συμβατική ηθικολογία στην αποτίμηση του χαρακτήρα του, εναρμονίζεται ωστόσο με την πιο γελοία εξήγηση της συμπεριφοράς του μέσω της φιλοδοξίας: “Από ήττα σε ήττα, τα Απομνημονεύματα συνεχίζονται έτσι μέχρι την τελική καταστροφή… τα Απομνημονεύματά του δεν έχουν την κατήφεια ενός ηττημένου αλλά το κέφι ενός παίκτη… ο Ρετζ πέτυχε τον μοναδικό σκοπό που είχε θέσει…”

Η εξαιρετική παιγνιώδης αξία της ζωής του Γκοντί, και εκείνης της Σφενδόνης [Fronde] της οποίας υπήρξε ο σημαντικότερος δημιουργός, πρέπει να αναλυθούν σε μια πραγματικά σύγχρονη προοπτική.

Στην αξιόλογη σειρά περιπετειών του Δόκτορος Φου Μαντσού, του κ. Σαξ Ρόμερ, που δημοσιεύτηκε στα γαλλικά κατά τη δεκαετία του ’30 από τη συλλογή “Η Μάσκα”, αυτά που πρέπει να ξεχωρίσουμε ιδιαίτερα είναι τα Μυστήρια της Σι-Φαν (η Μάσκα του Φου Μαντσού). Εκτός από την καταστασιακή ομορφιά της συμπεριφοράς των αντίπαλων χαρακτήρων που, στην πραγματικότητα, δεν έχουν άλλους δεσμούς εκτός από τη συμμετοχή τους σε ένα τρομακτικό παιχνίδι του οποίου ο σκηνοθέτης είναι ο Φου Μαντσού, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η χρήση του διάκοσμου, άλλοτε παραληρηματική και άλλοτε δικαιολογημένη, προσεγγίζει την ψυχογεωγραφία.

Posted in Uncategorized | Leave a comment