Potlatch #28: Οι τρέχουσες συζητήσεις (Μάης 1957)

Ο ντανταϊσμός φαίνεται ότι αποτελεί την πιο πολυσυζητημένη καινοτομία αυτής της άνοιξης του 1957. Οι δημιουργοί του, ορμώμενοι πάντα από το ευγενές πάθος της νεολαίας, αντιμετωπίζουν τον εχθρό σε όλα τα πεδία. Ο Χύλζενμπεκ, που απέσπασε από έναν αντι-νταντά τη θέση του καθηγητή ψυχολογίας ενός αμερικανικού πανεπιστημίου, φτάνει τον Φεβρουάριο στο Λονδίνο και προσφέρει αμέσως μια αριστοτεχνική καθαρά ψυχολογική ερμηνεία του Νταντά, σε ένα συνέδριο που διέκοψε βίαια ο φίλος μας Ραλφ Ράμνεϊ, επικεφαλής της Ψυχογεωγραφικής Επιτροπής του Λονδίνου. Τον Μάρτιο, στο Παρίσι, ο Ζωρζ Υνιέ δημοσιεύει το έργο που αναμενόταν σχετικά με το Νταντά, την προέλευσή του, την ιστορία του – ήδη –, το άμεσο μέλλον του και τις μακροπρόθεσμες προοπτικές του. Ο Τζαρά δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει και να τελειοποιεί την καθαρά λενινιστική ερμηνεία του για το Νταντά. Δημοσιεύεται πλήθος κειμένων του Κραβάν, που παρουσιάζεται από τον κ. Μπερνάρ Ντελβάιγ ως συνάδελφός του, ως αδερφός του – και ως ένας μεγάλος ποιητής που είχε κυρίως την ικανότητα να προαισθανθεί μια τυπική αισθαντικότητα των διακοπών στην Κυανή Ακτή.

Τέλος, συγκεντρώνονται στην Γκαλερί του Ινστιτούτου διάφορες πρόσφατες δημιουργίες του Κινήματος Νταντά. Οι δημιουργοί περιμένουν με αγωνία το αναπόφευκτο σκάνδαλο, το οποίο δεν απουσιάζει: οι νεαροί υπάλληλοι ενός μικρού εκδοτικού οίκου που ειδικεύεται στις κατ’ οίκον πωλήσεις, αφού κάλεσαν τον τύπο και τους φωτογράφους, δεν μασάνε τα λόγια τους: «Ζήτω η ποίηση! Ζήτω η ζωγραφική! Ζήτω η αληθινή τέχνη!», λένε.

Οι αστοί διανοούμενοι μάχονται φυσικά με όλες τις δυνάμεις τους στο αντι-νταντά μέτωπο, φτάνοντας μέχρι το σημείο να παραμελούν την καθημερινή δικαιολόγηση της καταστολής της Αλγερίας.

Advertisements
Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #28: Από το χιούμορ στον τρόμο (Μάης 1957)

Αγαπητέ Γιορν, έλαβα σήμερα το πρωί την επιστολή που στάλθηκε από το Παρίσι στην 11η Τριενάλε. Παρόλο που δεν φέρει την υπογραφή μου, σε προειδοποιώ ότι δεν θέλω να έχω καμία σχέση με το Κίνημα για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους, γιατί ένα κίνημα που αποτελείται από ιδιοφυίες όπως εσύ και οι Γάλλοι φίλοι σου βρίσκεται έξω από τα μέτρα μου.

Μιλάνο, 5 Ιανουαρίου 1957

Σότσας ο νεότερος

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #28: Για να βάλουμε τέλος στον πολιτισμό σας (Μάης 1957)

Όταν έσπασε το ατσάλι, μελέτη του Μαρσέλ Μαριέν για την αποσταλινοποίηση.

Έκθεση του Γ.-Ε. Ντεμπόρ για την κατασκευή καταστάσεων, πλατφόρμα της καταστασιακής τάσης για μια νέα οργάνωση της Διεθνούς.

Δομή και Αλλαγή, δοκίμιο του Άσγκερ Γιορν “για τον ρόλο της ευφυΐας στην καλλιτεχνική δημιουργία”.

Ιστορία της Λετριστικής Διεθνούς, ηχογράφηση που έγινε μέσω συλλογικής μεταστροφής.

(μόλις κυκλοφόρησαν)

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #28: Η συνταξιοδότηση

Ο Φιγιόν και ο Βολμάν αποκλείστηκαν από τη Λετριστική Διεθνή στις 13 Ιανουαρίου. Τους προσάπταμε εδώ και αρκετό καιρό έναν γελοίο τρόπο ζωής, που τονιζόταν αμείλικτα από μια σκέψη κάθε μέρα πιο ανόητη και πιο ασήμαντη.

(Ο Βολμάν είχε σημαντικό ρόλο στην οργάνωση της λετριστικής αριστεράς το 1952, και εν συνεχεία στην ίδρυση της Λ.Δ. Δημιουργός “μεγαπνευμονικών” ποιημάτων, μιας θεωρίας του “κινηματοχρόνου” και μιας ταινίας, ήταν επίσης εκπρόσωπος των λετριστών στο συνέδριο της Άλμπα, τον Σεπτέμβριο του 1956. Ήταν είκοσι επτά ετών.

Ο Φιγιόν δεν είχε κάνει τίποτα.)

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #28/ Γ.-Ε. Ντεμπόρ: Ένα βήμα πίσω (Μάιος 1957)

Το ακραίο σημείο στο οποίο έφτασε η αποσύνθεση όλων των μορφών της κουλτούρας· η δημόσια κατάρρευση του συστήματος της επανάληψης που κυριαρχούσε την περίοδο μετά τον πόλεμο· η συσπείρωση διάφορων καλλιτεχνών και διανοουμένων στη βάση καινούριων προοπτικών δημιουργίας, που είναι ακόμα άνισα αντιληπτές, θέτουν τώρα το ζήτημα της συγκρότησης, από τις ενοποιημένες πρωτοποριακές τάσεις, μιας γενικής επαναστατικής εναλλακτικής απέναντι στην επίσημη πολιτισμική παραγωγή που οριοθετείται τόσο από τον Αντρέ Στιλ όσο και από τις Σαγκάν-Ντρουέ.

Η επέκταση των δυνάμεών μας, η δυνατότητα και η αναγκαιότητα μιας πραγματικά διεθνούς δράσης πρέπει να μας οδηγήσουν σε μια βαθιά αλλαγή της τακτικής μας. Πρέπει να οικειοποιηθούμε τη σύγχρονη κουλτούρα προκειμένου να την χρησιμοποιήσουμε για τους δικούς μας σκοπούς, και όχι πια να διεξάγουμε μια εξωτερική αντιπολίτευση που στηρίζεται μόνο στη μελλοντική εξέλιξη των προβλημάτων μας. Χρειάζεται να δράσουμε άμεσα, για μια κοινή κριτική και μια θεωρητική διατύπωση θέσεων που αλληλοσυμπληρώνονται, για μια κοινή πειραματική εφαρμογή αυτών των θέσεων. Η τάση του Potlatch πρέπει να αποδεχθεί, αν χρειαστεί, μια μειοψηφική θέση στη νέα διεθνή οργάνωση, για να καταστεί δυνατή η ενοποίηση. Αλλά όλα τα απτά επιτεύγματα αυτού του κινήματος θα το οδηγήσουν ασφαλώς να συνταχθεί με το πιο προχωρημένο πρόγραμμα.

Δεν μπορούμε να μιλάμε ακριβώς για κρίση του λετρισμού, αφού πάντα επιθυμούσαμε, και πετύχαμε, μια ατμόσφαιρα μόνιμης κρίσης· και επίσης επειδή, αν η ίδια η έννοια του λετρισμού δεν στερείται περιεχομένου, οι αξίες που μας ενδιαφέρουν διαμορφώθηκαν εντός του λετριστικού κινήματος αλλά εναντίον του. Μπορούμε να παρατηρήσουμε όμως ότι ένας αυτάρεσκος μηδενισμός, πλειοψηφικός στη Λ.Δ. μέχρι τους αποκλεισμούς του 1953, επεκτάθηκε αντικειμενικά στις υπερβολές του σεκταρισμού που συνέβαλαν στη στρέβλωση πολλών επιλογών μας μέχρι το 1956. Αυτές οι συμπεριφορές δεν είναι απαλλαγμένες από ανεντιμότητα. Κάποιος διακήρυξε τον εαυτό του ως πρωτοπόρο της εγκατάλειψης της γραφής· εξέλαβε με τέτοιο τρόπο την απομόνωσή μας και την αδρανή καθαρότητά μας ώστε υποστήριξε την άρνηση συνεργασίας με την επιθεώρηση που βρίσκεται πιο κοντά απ’ όλες στο σύνολο των θέσεών μας. Μόλις πέντε μέρες μετά τον αποκλεισμό του εκλιπαρεί – μάταια φυσικά – τη διεύθυνση αυτής της επιθεώρησης για να αναλάβει μια συνεργασία “ως άτομο”. Μήπως λοιπόν αυτός ο σύντροφος ενεργούσε στο παρελθόν ως προβοκάτορας; Όχι, πέρασε απλώς από μια ανεύθυνη συμπεριφορά σε μια άλλη, αντίθετη, όταν έχασε το καθαρά ονομαστικό άλλοθι του “λετρισμού”, αφήνοντας μόνο το κενό.

Οι φθαρμένες μυστικοποιήσεις του κόσμου που καταπολεμάμε μπορούν πάντα σε κάποιον ελιγμό να μας φαίνονται για καινοτομίες, και να μας κρατούν πίσω. Καμιά ετικέτα δεν μας προστατεύει. Κανένα θέλγητρο δεν είναι αρκετό. Χρειάζεται να βρούμε συγκεκριμένες τεχνικές για να διαταράξουμε τις ατμόσφαιρες της καθημερινής ζωής.

Το πρώτο πρακτικό ζήτημα που πρέπει να επιλύσουμε είναι η σημαντική επέκταση της οικονομικής βάσης μας. Στις συνθήκες όπου βρισκόμαστε, μοιάζει πολύ ευκολότερο να επινοήσουμε νέα συναισθήματα παρά ένα νέο επάγγελμα. Η επείγουσα σημασία που βλέπουμε να έχει ο προσδιορισμός – και η δικαιολόγηση μέσω της πρακτικής – πολλών νέων απασχολήσεων, διακριτών για παράδειγμα από την κοινωνική λειτουργία του καλλιτέχνη, μας οδηγεί να υποστηρίξουμε την ιδέα ενός συλλογικού οικονομικού πλάνου, όπως ζητήθηκε από τον Πιέρο Σιμόντο και τους Ιταλούς συντρόφους μας.

Είναι βέβαιο ότι η απόφαση να χρησιμοποιηθούν, τόσο από οικονομική όσο και από δημιουργική άποψη, καθυστερημένα τμήματα της σύγχρονης αισθητικής συνεπάγεται σοβαρούς κινδύνους αποσύνθεσης. Για να αναφέρουμε μια συγκεκριμένη περίπτωση, κάποιοι φίλοι ανησυχούν για μια ξαφνική αριθμητική υπεροχή των ζωγράφων, των οποίων την παραγωγή θεωρούν οπωσδήποτε ασήμαντη και τους δεσμούς με το καλλιτεχνικό εμπόριο αξεδιάλυτους. Ωστόσο, πρέπει να συγκεντρώσουμε τους ειδικούς πολύ διαφορετικών τεχνικών· να γνωρίσουμε τις τελευταίες αυτόνομες εξελίξεις αυτών των τεχνικών – χωρίς να υποπέσουμε στον ιδεολογικό ιμπεριαλισμό που αγνοεί την πραγματικότητα των προβλημάτων ενός ξένου κλάδου και θέλει να τα απορρίψει εξωτερικά – · να πειραματιστούμε με την ενιαία χρήση διάσπαρτων σήμερα μέσων. Πρέπει λοιπόν να διατρέξουμε τον κίνδυνο μιας οπισθοδρόμησης· αλλά να επιδιώξουμε να ξεπεράσουμε πολύ σύντομα τις αντιφάσεις της παρούσας φάσης με την εμβάθυνση μιας συνολικής θεωρίας, και με την πραγμάτωση εμπειριών των οποίων τα αποτελέσματα θα είναι αδιαμφισβήτητα.

Αν και ορισμένες καλλιτεχνικές δραστηριότητες πεθαίνουν εμφανέστερα από κάποιες άλλες, θεωρούμε ότι η ανάρτηση έργων ζωγραφικής σε μια γκαλερί είναι ένα κατάλοιπο οπωσδήποτε εξίσου αδιάφορο όσο και ένα βιβλίο με ποιήματα. Οποιαδήποτε χρήση του σημερινού πλαισίου του πνευματικού εμπορίου παραχωρεί έδαφος στην ιδεολογική σύγχυση, και αυτό ισχύει ακόμα και ανάμεσά μας· αλλά από την άλλη πλευρά δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα χωρίς να λάβουμε αρχικά υπόψη μας αυτό το προσωρινό πλαίσιο.

Σε τελική ανάλυση, αυτό που θα κρίνει την πολιτική που υιοθετούμε τώρα είναι το αν θα αποδειχθεί ικανή ή όχι να προωθήσει τη συγκρότηση μιας πιο προχωρημένης διεθνούς ομαδοποίησης. Ελλείψει αυτού, θα σηματοδοτούσε απλώς την αρχή μιας γενικής αντίδρασης εντός αυτού του κινήματος. Ο σχηματισμός μιας επαναστατικής πρωτοπορίας στην κουλτούρα θα εξαρτιόταν τότε από την εμφάνιση άλλων δυνάμεων.

Γ.-Ε. Ντεμπόρ

Posted in Guy Debord, Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #28: Αντρέ Φρανκέν – Αποσπάσματα μιας απάντησης στον “ανοιχτό κύκλο” συζητήσεων για “τις μαρξιστικές ερμηνείες της ιστορίας” (Μάιος 1957)

… Ο γνωστός ισχυρισμός (που είναι ίδιος με αυτόν του Ρ. Αρόν) σύμφωνα με τον οποίο υπάρχει “μια μη-επαλήθευση της μαρξιστικής πρόβλεψης αναφορικά με τη Δύση” αντικρούεται εύκολα αν διακρίνουμε στις θεωρίες του Μαρξ τις διακηρύξεις (και όχι προβλέψεις) που ενισχύουν την ταξική συνείδηση του προλεταριάτου από τις αναλύσεις (επίσης πολεμικές) της κυκλικής διαδικασίας των καπιταλιστικών κρίσεων. Οι πρώτες δεν είναι προβλέψεις παρά μόνο μέσω μιας “μυθολογίας”· οι δεύτερες είναι προβλέψεις ως τέτοιες: δηλαδή ο οικονομολόγος Μαρξ προέβλεψε τον τελικό ντετερμινισμό στον οποίο οδηγούταν το καπιταλιστικό σύστημα, αλλά ο Μαρξ ως φιλόσοφος και επαναστάτης (αυτά τα δύο ταυτίζονται) δεν προέβλεψε ποτέ σε ποια στιγμή η υποκειμενικότητα των ανθρώπων, η πράξη τους, θα συνενωνόταν με τα αντικειμενικά δεδομένα. Από εδώ προκύπτει μια φαινομενική αντίφαση στις θεωρίες του· αλλά αν δεχτούμε ότι οι άνθρωποι είναι πάντα ελεύθεροι να κάνουν ή να μην κάνουν την επανάσταση, πώς να μη δεχτούμε αμέσως ότι ο ντετερμινισμός των μαρξιστικών οικονομικών προβλέψεων παραμένει έγκυρος ενόσω αυτοί ακριβώς οι άνθρωποι αρνούνται να κάνουν την επανάσταση; Οι προβλέψεις του Μαρξ θεμελιώνονται ακριβώς στο γεγονός ότι οι άνθρωποι δημιουργούν την ιστορία, αλλά “δεν την δημιουργούν ελεύθερα”. Κατά συνέπεια, ο ισχυρισμός του Ζ.-Φ. Ρολάν είναι ο ισχυρισμός ενός ιστορικού και όχι ενός μαρξιστή. Θα ήταν έγκυρος αν οι άνθρωποι που έχουν επενδυθεί με τη δύναμη της αρνητικότητας στην ιστορία (οι προλετάριοι) ήταν εξολοκλήρου προκαθορισμένοι, μεταξύ άλλων σύμφωνα με τις προβλέψεις του Μαρξ, να κάνουν αυτή την επανάσταση στις πιο προηγμένες χώρες του καπιταλιστικού συστήματος. Κάτι τέτοιο δεν συνέβη, αλλά αυτό δεν αποτελεί ουδόλως ένα σφάλμα του Μαρξ αλλά μόνο το σφάλμα του προλεταριάτου αυτών των χωρών…

Οι παρεμβάσεις του Ρολάν και του Μ. Λαντώ εφιστούν την προσοχή σε αυτό που αποκαλείται σήμερα τεχνικό προλεταριάτο και στη μεγέθυνση του “τριτογενούς τομέα”. Στο συμπέρασμα του Ρολάν: “Το σχήμα του Μαρξ, που προέβλεπε μια αυξανόμενη προλεταριοποίηση των μεσαίων τάξεων, έφτανε στο τέρμα όπου δεν υπήρχε πια παρά μόνο ένας μικρός αριθμός εκμεταλλευτών και ένας μεγάλος αριθμός προλετάριων. Είναι φανερό ότι αυτή η προοπτική διαψεύδεται”, μπορεί κανείς να απαντήσει ότι η επερχόμενη προοπτική, η πολιτική προοπτική την οποία κανένας δεν φαίνεται να έχει σκεφτεί σε αυτή τη συζήτηση, είναι η εξαφάνιση του ίδιου του εργατικού κινήματος στον βαθμό που η εργατική τάξη γίνεται επαναστατική και τεχνική. Η μεγέθυνση του “τριτογενούς τομέα” αποκαλύπτει στην πραγματικότητα μια βαθύτερη μετάλλαξη: την εξαφάνιση του προλεταριάτου. Εξαρτάται από τους ανθρώπους αν αυτή η εξαφάνιση θα είναι επαναστατική ή όχι, και επομένως δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι το μαρξιστικό σχήμα έχει διαψευστεί εφόσον αυτή η επανάσταση δεν έχει γίνει ή τουλάχιστον δεν έχει επιχειρηθεί. Αυτό είναι εξίσου αληθές πολιτικά όσο και το γεγονός ότι ολόκληρη η αποτυχία του ρεφορμισμού εμπεριέχεται στην απουσία ενός πραγματικού σοσιαλιστικού προγράμματος, το οποίο θα αντικαθιστούσε την αφθονία των μεταρρυθμίσεων που εξασφαλίστηκαν εντός της καπιταλιστικής κοινωνίας. Το μάθημα του αγγλικού εργατισμού αποδεικνύει ότι ο ρεφορμισμός εξωθείται, αργά ή γρήγορα, στην επανάσταση, χωρίς την οποία το σοσιαλιστικό κόμμα γίνεται το κόμμα όλων και του καθενός. Όσο για την “καταπίεση” που αναφέρει ο Μ. Λαντώ στην “οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας”, αυτή είναι εγγενής όχι στην κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής αλλά στην έλλειψη προοπτικών στις ανθρώπινες σχέσεις, σχέσεις οι οποίες πηγάζουν οι ίδιες από μια τεχνική κοινωνία που καλείται να εξαφανιστεί από την ίδια την τεχνική.

Συμπερασματικά, αν θέλουμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό από μια “μαρξιστική ανθολογία” είναι απαραίτητο να θέσουμε το ερώτημα όλου του μαρξισμού με τις πολιτικές προοπτικές που αυτό απαιτεί το 1957.

  1. Ότι υπάρχει μια αντίφαση ανάμεσα στον σοσιαλισμό και την ειρήνη επειδή μόνο ο σοσιαλισμός είναι ικανός να εγγυηθεί την ειρήνη και όχι το αντίστροφο· αυτό συνεπάγεται μια επανεμφάνιση της ταξικής πάλης στη Δύση και στις υπανάπτυκτες χώρες, σε συνδυασμό με το παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα που εκτείνεται από τη Βαρσοβία μέχρι το Πεκίνο.
  2. Ότι η επικείμενη πολιτική προοπτική που ενδέχεται να ενώσει το προλεταριάτο δεν αντιστοιχεί στην ανανέωση των Λαϊκών Μετώπων αλλά μπορεί να στηριχτεί μόνο στην κριτική των κομματικών δομών, στην αναγγελία της εξαφάνισης του προλεταριάτου, του εργατικού κινήματος, με την έλευση των επαναστατικών μαζών που γίνονται αυτόνομες μέσω της εμπειρίας του προηγμένου, τεχνικού προλεταριάτου των πιο βιομηχανοποιημένων χωρών.
  3. Ότι η οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας δεν είναι πια η αντίστροφη διαδικασία της διάλυσης της καπιταλιστικής κοινωνίας. Ότι αυτή η οικοδόμηση θα βασίζεται ολοένα περισσότερο στην εμφάνιση νέων ανθρώπινων σχέσεων που θα θεμελιώνονται στην πολιτική και οικονομική προοπτική, με στόχο την εξαφάνιση του τεχνικού περιβάλλοντος από την ίδια την τεχνική (χωρίς αυτό να επαναφέρει τον άνθρωπο στην κατάσταση της “φύσης” – αλλά επειδή αυτή η εξέλιξη είναι η μόνη που θα τον έκανε να διασχίσει αυτό που χωρίζει τον τομέα της αναγκαιότητας από εκείνον της ελευθερίας…).

Αντρέ Φρανκέν

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch) | Leave a comment

Potlatch #27 (2 Νοεμβρίου 1956)

Potlatch #27

Ενημερωτικό Δελτίο της Λετριστικής Διεθνούς

2 Νοεμβρίου 1956

Αποτυχία των εκδηλώσεων της Μασσαλίας

Στις 4 του περασμένου Αυγούστου επρόκειτο να ξεκινήσει στη Μασσαλία ένα Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, που διοργανώθηκε με την υποστήριξη διάφορων κυβερνητικών τουριστικών φορέων, καθώς επίσης και του υπουργείου Ανοικοδόμησης και Πολεοδομίας. Από τη διακόσμηση που επιλέχθηκε – το κτίριο του Κορμπυζιέ που αποκαλείται “Ακτινοβόλα Πόλη” – και το φάσμα των διαφαινόμενων προσωπικοτήτων, αυτή η εκδήλωση ήταν η αποθέωση των κονφουζιονιστικών και οπισθοδρομικών τάσεων που κυριάρχησαν αδιαλείπτως στη σύγχρονη έκφραση εδώ και δέκα χρόνια. Η δημόσια αναγνώριση μιας τέτοιας συνάθροισης συντελέστηκε, όπως γίνεται συνήθως, ακριβώς τη στιγμή όπου η χρεοκοπία αυτών των τάσεων εμφανίζεται σε ολοένα ευρύτερους τομείς της πνευματικής κοινής γνώμης· τη στιγμή όπου ξεκινάει μια αμετάκλητη στροφή προς μια συγκλονιστική απελευθέρωση σε όλα τα πεδία.

Τέσσερις μέρες πριν την έναρξη του Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, η Λετριστική Διεθνής έκανε μια σύσταση για μποϊκοτάζ, εξηγώντας ότι η θέση που λαμβάνεται σε σχέση με τη συνάντηση της Μασσαλίας θα μπορούσε να συνεισφέρει σημαντικά στο μέλλον προκειμένου να επισημανθεί η διαίρεση σε δύο στρατόπεδα, μεταξύ των οποίων οποιοσδήποτε διάλογος θα είναι ανώφελος:

“Οι συμμετέχοντες σε αυτή την παρέλαση, όπου τίποτα δεν λείπει από αυτό που θα αντιπροσωπεύει σε είκοσι χρόνια την ηλιθιότητα της δεκαετίας του ’50, θα σημαδευτούν οριστικά από μια άκριτη προσκόλληση στην τελειότερη εκδήλωση του πνεύματος μιας εποχής. Καλούμε λοιπόν τους καλλιτέχνες που προσκλήθηκαν, τουλάχιστον εκείνους που δεν αισθάνονται τελειωμένοι, να αποστασιοποιηθούν άμεσα από αυτό το αμάλγαμα του ντεϊσμού, του τασισμού και της ανικανότητας… Καλούμε τη διεθνή πρωτοπορία να καταγγείλει το νόημα αυτού του ελιγμού και να δημοσιεύσει τα ονόματα όσων εμπλέκονται σε αυτόν.”

Το Φεστιβάλ Πρωτοποριακής Τέχνης, που ξεκίνησε εν μέσω της σχεδόν ομόφωνης αδιαφορίας του τύπου (μόνο δύο καθημερινές εφημερίδες του Παρισιού αναφέρουν την έναρξή του σε πολύ σύντομα άρθρα) και εγκαταλείφθηκε την τελευταία στιγμή από ορισμένους διοργανωτές του, φτάνοντας συχνά να μη συγκεντρώνει παρά μόνο καμιά εικοσαριά θεατές ανά συνεδρία, κατέληξε σύντομα σε πλήρη αποτυχία ακόμα και από οικονομική άποψη.

Κάποιες σύντομες εκλεπτυσμένες αναφορές στα εβδομαδιαία έντυπα δεν κατάφεραν να αποκρύψουν τη διάλυση της ωραίας Τασιστο-Σεκοτίνικης πρωτοπορίας. Προσπάθησαν το πολύ να διαδώσουν μια αναταραχή δυσφημώντας την αντιπολίτευση. Έτσι η Λογοτεχνική Φιγκαρό, στο τεύχος της 11ης Αυγούστου, ανέφερε ότι ορισμένοι λετριστές συμμετείχαν στο Φεστιβάλ και ταυτόχρονα το μποϊκοτάρισαν· έπειτα, ενώ δημοσίευσε στο τεύχος της επόμενης εβδομάδας την επίσημη διάψευσή μας, παρέλειψε με νόημα την τελευταία φράση: «Η έκκληση της Λετριστικής Διεθνούς, την οποία αναφέρετε, δεν απευθυνόταν βέβαια στους εμπόρους πινάκων, και εισακούστηκε ευρύτατα.»

Η αλήθεια είναι ότι τον Αύγουστο του 1956 ήταν ήδη πολύ αργά για να πλασαριστεί ένα συνεκτικό όραμα εκείνων των σύγχρονων τεχνών που έχουν θεμελιωθεί στην επανάληψη εμπειριών του παρελθόντος. Η μεταπολεμική περίοδος της αντίδρασης τελειώνει. Ήταν πολύ αργά ακόμα και για να δρέψει κανείς τις πολιτικές δάφνες των βετεράνων μιας πρωτοπορίας που έχει γίνει ακίνδυνη. Τούτη εδώ δεν υπήρξε ποτέ επικίνδυνη, και αυτό αρχίζει να γίνεται γνωστό. Και κυρίως, αυτή η περίοδος χαρακτηρίστηκε κατά βάση από άναρχες και αποσπασματικές επαναλήψεις. Ήταν απερίσκεπτο λοιπόν να επεκταθεί η επιχείρηση – εγκαταλείποντας απλώς την επιλογή μιας “μοντέρνας” διακόσμησης για ένα φεστιβάλ θεάτρου, φτωχό συγγενή εκείνου της Αβινιόν· καταλήγοντας σε μια βιαστική προσάρτηση της ζωγραφικής ή του κινηματογράφου – μέχρι το θέαμα μιας ενότητας που δεν υπήρξε ποτέ. Η μόνη δυνατότητα της ύπαρξής της βρίσκεται στην ενιαία επανάσταση που ξεκινάει.

Η πλατφόρμα της Άλμπα

Από τις 2 ως τις 8 Σεπτεμβρίου διεξάχθηκε στην Ιταλία, στην πόλη της Άλμπα, ένα Συνέδριο που συγκαλέστηκε από τον Άσγκερ Γιορν και τον Τζουζέπε Γκαλίτσο στο όνομα του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους, μιας ομαδοποίησης της οποίας οι απόψεις συμφωνούν με το πρόγραμμα της Λετριστικής Διεθνούς σχετικά με την πολεοδομία και τις δυνατές χρήσεις της (βλ. Potlatch No 26). Οι εκπρόσωποι πρωτοποριακών τμημάτων από οκτώ χώρες (Αλγερία, Βέλγιο, Γαλλία, Δανία, Ιταλία, Μεγάλη Βρετανία, Ολλανδία, Τσεχοσλοβακία) συναντήθηκαν εκεί για να θέσουν τις βάσεις μιας ενιαίας οργάνωσης. Οι εργασίες αυτές διενεργήθηκαν με όλες τις συνέπειές τους.

Ο Κριστιάν Ντοτρεμόν, του οποίου η άφιξη στο Συνέδριο ως μέλους της Βελγικής αντιπροσωπείας είχε αναγγελθεί από ορισμένους, αλλά που συμμετείχε εδώ και αρκετό καιρό στη σύνταξη της Nouvelle Nouvelle Revue Française, δεν εμφανίστηκε σε μια συνάθροιση όπου η παρουσία του θα ήταν απαράδεκτη για την πλειοψηφία.

Ο Ενρίκο Μπαχ, εκπρόσωπος του “Κινήματος Πυρηνικής Τέχνης”, αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την πρώτη μέρα· και το Συνέδριο εκδήλωσε τη ρήξη με τους πυρηνικούς δημοσιεύοντας την ακόλουθη ανακοίνωση: “Καθώς τέθηκε ενώπιον συγκεκριμένων γεγονότων, ο Μπαχ εγκατέλειψε το Συνέδριο. Δεν πήρε μαζί του τα χρήματα.”

Στο μεταξύ, η είσοδος στην Ιταλία των Τσεχοσλοβάκων συντρόφων μας Πράβοσλαβ Ράντα και Κότικ εμποδίστηκε από την Ιταλική κυβέρνηση που, παρά τις διαμαρτυρίες που εγέρθηκαν σχετικά με αυτό το ζήτημα, δεν τους χορήγησε βίζα για να περάσουν το εθνικό σιδηρούν παραπέτασμά της παρά μόνο στο τέλος του Συνεδρίου της Άλμπα.

Η παρέμβαση του Βολμάν, εκπροσώπου της Λετριστικής Διεθνούς, τόνισε ιδιαίτερα την ανάγκη για μια κοινή πλατφόρμα που θα προσδιορίζει το σύνολο της σημερινής εμπειρίας:

“Σύντροφοι, οι παράλληλες κρίσεις που πλήττουν σήμερα όλα τα είδη της καλλιτεχνικής δημιουργίας καθορίζονται από μια συνολική κίνηση, και η επίλυση αυτών των κρίσεων δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο σε μια γενική προοπτική. Η διαδικασία άρνησης και καταστροφής που εκδηλώνεται, με αυξανόμενη ταχύτητα, ενάντια σε όλες τις παλιές συνθήκες της καλλιτεχνικής δραστηριότητας, είναι αμετάκλητη: αποτελεί τη συνέπεια της εμφάνισης ανώτερων δυνατοτήτων δράσης πάνω στον κόσμο…

“… Όποια και αν είναι η αξιοπιστία που θέλει να αποδίδει σήμερα η αστική τάξη σε αποσπασματικές ή συνειδητά οπισθοδρομικές καλλιτεχνικές απόπειρες, η δημιουργία δεν μπορεί να είναι σήμερα παρά μόνο μια σύνθεση που τείνει στην ολοκληρωμένη κατασκευή μιας ατμόσφαιρας, ενός στυλ ζωής… Μια ενιαία πολεοδομία – η σύνθεση που προωθούμε, η οποία θα ενσωματώσει τέχνες και τεχνικές – πρέπει να δημιουργηθεί σύμφωνα με ορισμένες νέες αξίες της ζωής, τις οποίες πρέπει από τώρα και στο εξής να διακρίνουμε και να διαδώσουμε…”

Η τελική απόφαση του Συνεδρίου εξέφρασε μια βαθιά συμφωνία, υπό τη μορφή μιας ανακοίνωσης με έξι σημεία που διακηρύσσει την “ανάγκη μιας ολοκληρωμένης κατασκευής του περιβάλλοντος της ζωής μέσω μιας ενιαίας πολεοδομίας που πρέπει να χρησιμοποιήσει το σύνολο των τεχνών και των σύγχρονων τεχνικών…”· τον “προκαταβολικά παρωχημένο χαρακτήρα κάθε καινοτομίας που εισάγεται σε μια τέχνη εντός των παραδοσιακών ορίων της”· την “αναγνώριση μιας ουσιαστικής αλληλεξάρτησης μεταξύ της ενιαίας πολεοδομίας και ενός μελλοντικού στυλ ζωής…” που πρέπει να τοποθετηθεί “στην προοπτική μιας μεγαλύτερης πραγματικής ελευθερίας και μιας μεγαλύτερης κυριαρχίας πάνω στη φύση”· τέλος, την “ενότητα της δράσης όσων υπογράφουν αυτό το πρόγραμμα…” (το έκτο σημείο απαριθμεί επίσης τις διάφορες μορφές μιας αμοιβαίας υποστήριξης).

Εκτός από αυτή την τελική απόφαση, που εγκρίθηκε από τους Έλενα Βερόνε, Βολμάν, Α. Γιορν, Τζ. Γκαλίτσο, Ζ. Καλόν, Κόνσταντ, Κότικ, Ράντα, Πιέρο Σιμόντο, Ε. Σότσας τον νεότερο,  το Συνέδριο αποφάνθηκε ομόφωνα ενάντια σε οποιαδήποτε σχέση με τους συμμετέχοντες στο Φεστιβάλ της Ακτινοβόλας Πόλης, σε συνέχεια του μποϊκοτάζ που είχε εφαρμοστεί τον προηγούμενο μήνα.

Μετά το τέλος των εργασιών του Συνεδρίου, ο Ζιλ Ζ. Βολμάν προστέθηκε στους υπεύθυνους της σύνταξης του Eristica, ενημερωτικού δελτίου του Διεθνούς Κινήματος για ένα Φαντασιακό Μπάουχαους, και ο Άσγκερ Γιορν τοποθετήθηκε στη συντονιστική επιτροπή της Λετριστικής Διεθνούς.

Το Συνέδριο της Άλμπα θα σηματοδοτήσει αναμφίβολα ένα από τα δύσκολα βήματα, στο πεδίο του αγώνα για μια νέα ευαισθησία και μια νέα κουλτούρα, αυτής της γενικής επαναστατικής ανανέωσης που χαρακτηρίζει το έτος 1956 και γίνεται φανερή στα πρώτα πολιτικά αποτελέσματα της πίεσης των μαζών στην Ε.Σ.Σ.Δ., στην Πολωνία και στην Ουγγαρία (αν και εκεί, σε μια επικίνδυνη σύγχυση, η επιστροφή των παλιών σαπισμένων συνθημάτων του κληρικαλικού εθνικισμού πηγάζει από το μοιραίο λάθος της απαγόρευσης μιας μαρξιστικής αντιπολίτευσης), όπως και στις επιτυχίες της Αλγερινής εξέγερσης και στις μεγάλες απεργίες της Ισπανίας. Το προσεχές μέλλον αυτών των εξελίξεων αφήνει τις μεγαλύτερες ελπίδες.

Η εκδήλωση της Αλγερινής επανάστασης και ο τσαρλατάνος Κατέμπ Γιασίν

“Ο Κατέμπ Γιασίν είναι ένας παλιός πολιτικός ακτιβιστής, ο Κατέμπ Γιασίν είναι ένας επαναστάτης”, διαβάζουμε σε κάποιες εφημερίδες της αριστεράς οι οποίες ανήκουν σε μικροαστούς που θέλουν οι ίδιοι να παίζουν τους επαναστάτες. Ο Κατέμπ υπήρξε ίσως ένας ακτιβιστής του P.P.A. [Λαϊκού Κόμματος Αλγερίας] όταν ήταν δεκαεφτά ή δεκαοχτώ ετών, αλλά δεν συνέχισε ποτέ, και αυτό ήταν το λάθος του. Προβάλλει το γεγονός ότι είχε συλληφθεί και φυλακιστεί το 1946 για υπονόμευση της εσωτερικής ασφάλειας του Κράτους, αλλά είναι γνωστό ότι εκείνη την εποχή η Αλγερία διερχόταν μια πολύ ταραγμένη περίοδο, και ότι οποιοσδήποτε μπορούσε να συλληφθεί.

Δεν θα εξαπατήσουμε κανέναν παρουσιάζοντας τον Κατέμπ Γιασίν σαν επαναστάτη επειδή έγραψε τον Θεμελιωτή [Le Fondateur]. Πρέπει να κρίνουμε πολιτικά ένα άτομο σύμφωνα με τις πράξεις του και τα αποτελέσματα που πέτυχε, και όχι σύμφωνα με τα “ποιητικά” γραπτά του. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι όσα γράφει ο Κατέμπ έχουν μια ορισμένη κομψότητα, όπως λέει ο Ρενέ Σαρ, αλλά αυτή δεν πηγαίνει παραπέρα.

Τη στιγμή που χιλιάδες άνθρωποι σκοτώνονται, τη στιγμή που όλοι οι φοιτητές απεργούν και μερικοί από αυτούς περνούν στην παρανομία, είναι ενοχλητικό να βλέπουμε τον Κατέμπ Γιασίν να προσπαθεί να εδραιώσει τη λογοτεχνική φήμη του επωφελούμενος από αυτές τις συνθήκες. Η επιτυχία του εκφράζει στην πραγματικότητα την ένοχη συνείδηση των αριστερίζοντων μικροαστών: είναι ο δικός τους καλός Αλγερινός επαναστάτης, όπως κάποιοι άλλοι έχουν τους δικούς τους καλούς νέγρους.

Ας συνεχίσει ο Κατέμπ Γιασίν να αποκομίζει κάποιες λογοτεχνικές επιτυχίες που θα τον βοηθήσουν να κατακτήσει τα μικρά κορίτσια της Ζερμέν-ντε-Πρε, αλλά τον παρακαλούμε να μην παίζει πια τον μικρό επαναστάτη. Δεν του πάει καθόλου.

Αμπντελχαφίντ Χατίμπ

Πάντα ο καλός ρόλος

  1. Η ένδοξη αβεβαιότητα του αγωνίσματος

«Η διάσχιση αυτού του χάους, η μεταμόρφωση αυτής της Σχεδίας της Μέδουσας, η παράκαμψη αυτής της πνευματικής κόλασης θα είναι ένα εγχείρημα που θα απαιτήσει ιδιοφυείς ανθρώπους· όχι απλώς έναν νέο Πικάσο, όπως λέγεται για κάθε ζωγράφο που φαίνεται να θέλει να αλλάξει τα δεδομένα του εικαστικού προβλήματος, αλλά τη δράση ενός νέου αστερισμού ποιητών, θεωρητικών και ζωγράφων.»

(Αλέν Ζουφρουά, “Η κατάσταση της νέας ζωγραφικής στο Παρίσι”, Preuves, Νο 68)

  1. Τα πρώτα γνωστά αποτελέσματα

«Γιατί λοιπόν, σε μια τόσο διεξοδική μελέτη, αγνοείται η “Νέα επιστολή στους αντι-λεμετρικούς λετριστές” ως απάντηση στις “Προσβολές των αντι-ιζουικών λετριστών”;»

Αυτοί οι ανόητοι βυζαντινισμοί σάς αποκοιμίζουν ενώ η Γαλλία εκρήγνυται.

(Αλμπέρ Παράζ, “Η σιωπή του ονείδους”, La Parisienne, No 37)

Στο κονάκι του Ματιέ

Είναι γνωστή η σημασία των μπουφονερί που οργανώνονταν κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα για το θέμα του εφήμερου χαρακτήρα της κοσμικής εξουσίας. Οι πολλαπλές επιδείξεις των βασιλιάδων-για-μια-μέρα χρησίμευαν τότε να παρηγορούν τους υπηκόους που δεν ήταν βασιλιάδες. Οι τελευταίοι διαφημιζόμενοι βασιλόφρονες του αιώνα μας, αναμφίβολα επειδή προέρχονται γενικά από κοινωνικά στρώματα των οποίων οι λειτουργίες και οι διαθέσεις είναι πιο δουλοπρεπείς, μπορούν να απολαμβάνουν ακόμα αυτό το είδος της αποζημίωσης.

Τον περασμένο Μάιο, στην γκαλερί Δεξιά Όχθη, η στέψη του ζωγράφου Ματιέ οργανώθηκε έτσι από τον Ιησουίτη Ταπιέ για να γιορτάσει στο πρόσωπο ενός ανθρώπου όλη η κουστωδία του Πουζαντιστικού κινήματος.

Η βαθιά, αληθινή έκλειψη του σουρεαλισμού

Υπό τη διεύθυνση του Μπρετόν, η επιθεώρηση Ο ίδιος ο σουρεαλισμός, που αναγγελλόταν καθημερινά επί οχτώ μήνες και της οποίας την έκδοση ανέφερε η N.N.R.F. [Nouvelle Nouvelle Revue Française] του Αυγούστου, παρέμεινε στην πραγματικότητα κρυμμένη μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου για ιδεολογικούς λόγους: ένας από τους πιο εξέχοντες συνεργάτες της, ο κ. Ρομπέρ Μπεναγιούν, σουρεαλιστής από παλιά, συμβαίνει να απασχολείται ταυτόχρονα στην κινηματογραφική κριτική του Demain, εβδομαδιαίου εντύπου του κ. Γκυ Μολλέ.

Η διεύθυνση του Ίδιου του Σουρεαλισμού περίμενε λοιπόν οχτώ μήνες να αλλάξει πολιτική ο κ. Γκυ Μολλέ, ώστε να εκδοθεί χωρίς ντροπή. Όπως είναι γνωστό, η πολιτική του κ. Γκυ Μολλέ δεν άλλαξε· και ενώ η επιθεώρηση του κ. Μπρετόν είναι πολύ όμορφη (γυαλιστερό χαρτί, 84 εικόνες), χρειάστηκε να θυσιαστεί λόγω της μέριμνας για την αποδέσμευση αυτού του μικρού κεφαλαίου.

Κατάλογος συμμετεχόντων στο φεστιβάλ της Ακτινοβόλας Πόλης

Αλμπινόνι, Ατλάν, Βογκένσκι, Γκιγιόν, Ιζού, Ιονέσκο, Κερσμπρόν, Λαπουζάντ, Λεμέτρ, Λ’ Ερμπιέ, Μακ Λάρεν, Μάρτιν, Μεσιάν, Μπαρακέ, Μπεζάρ, Μπένεντεκ, Μπουλέζ, Οντέρ, Παν, Πακ, Πολιέρι, Πουσσέρ, Πουέντε, Πρεβέρ, Ρέιγκον, Σεζάρ, Σέφφερ, Σολάλ, Σταλύ, Στοκχάουζεν, Συγκαί, Σωγκέ, Ταρντιέ,  Τζιλιολί, Τινγκελί, Υβ, Υμώ, Φανό, Φιλιπό, Φορντ, Χάθαγουεϊ, Χένρι.

Παγίδα για μαλάκες

Το φυλλάδιο Όλες οι κυρίες στο σαλόνι [Toutes ces dames au salon], σχετικά με την έκθεση πινάκων που παρήγγειλε η Royal Dutch Shell από διάφορους νέους ζωγράφους στις Βρυξέλλες με θέμα “Η βιομηχανία πετρελαίου με τα μάτια των καλλιτεχνών”, προκάλεσε μια μικρή κατακραυγή από τους λάτρεις της σύγχρονης τέχνης:

Κάποιοι άγνωστοι μέχρι σήμερα Βέλγοι δημοσίευσαν έναν λίβελλο για να αποκαλύψουν στην παγκόσμια κοινή γνώμη ότι ανάμεσα στους 49 υπογράφοντες αυτού του φυλλαδίου δεν υπάρχουν παρά μόνο 5 ζωγράφοι.

Κάποιοι παταφυσικοί από διάφορες χώρες ενώθηκαν για να μοιράσουν καμιά εικοσαριά αντίτυπα (στους φίλους, στην οικογένεια…) ενός πνευματώδους αντι-φυλλαδίου.

Τέλος, ο ίδιος ο Στεφάν Ρε, ο διάσημος κριτικός τέχνης της Phare-Dimanche των Βρυξελλών, αφιέρωσε δύο από τις αξιοσημείωτες στήλες του στην παράθεση μιας ανεπιφύλακτης υπεράσπισης του πετρελαίου σε όλες τις μορφές του.

Απάντηση της Λ.Δ. στον Στεφάν Ρε, που αναδημοσιεύτηκε στο Νο 557 της Phare-Dimanche

Κύριε, εφόσον μιλάτε για αρχές πρέπει να σας πούμε ευθέως ότι ένας “ελεύθερος καλλιτέχνης” δεν μπορεί να δουλεύει για τα δολάρια της μακαρθικής και φρανκικής U.N.E.S.C.O., όση έκπληξη κι αν σας προκαλεί αυτό το νέο. Δεν προκαλεί άλλωστε μεγαλύτερη έκπληξη το γεγονός ότι ο κριτικός τέχνης μιας εφημερίδας που έχει ως υπέρτιτλο τη διαφήμιση της CALTEX δεν είναι ελεύθερος να εγκρίνει το “βίαιο φυλλάδιό” μας χωρίς να χάσει την αργομισθία του. Κάτω από αυτό το πρίσμα, θεωρήστε ότι μας είναι απολύτως ξεκάθαρη η ευτέλεια του άρθρου σας και η εξαιρετική ένδεια των επιχειρημάτων του.

Πιστεύοντας ίσως ότι θα μπορούσαμε να τρέφουμε απέναντι στο πετρέλαιο αισθήματα αντιπάθειας πιο έντονα απ’ ό,τι απέναντι στη χλωροφύλλη ή το Κιλιμάντζαρο, προστρέχετε θαυμάσια στην υποστήριξή του: “Μα επιτέλους”, λέτε, “όλοι το καταναλώνουν”. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι το πίνετε. Μια τέτοια υπέρβαση θα εξηγούσε την απερισκεψία που διαπράττετε ομολογώντας ότι “οι σημερινοί πρίγκιπες” είναι “οι εμπορικές επιχειρήσεις, οι τράπεζες, οι μεγάλες βιομηχανίες”. Νομίζετε ότι η Phare-Dimanche, ένα τόσο “ανεξάρτητο” εβδομαδιαίο περιοδικό, σας πληρώνει για να μιλάτε τόσο ωμά; Τέλος, σας απασχολεί η φύλαξη των αγελάδων: είμαστε ακριβώς σε θέση να σας κάνουμε να αντιληφθείτε μια καινούρια πτυχή του ζητήματος. Μόνο εφόσον θα διαρκέσει το σήμερα με τους αντίστοιχους “πρίγκιπές” του, τα βόδια – όπως είστε εσείς – θα φυλάσσονται δεόντως κάτω από τις στολές και τις λιβρέες που τους ταιριάζουν.

ΜΑΘΕΤΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΗ. Διαβάστε Τα Γυμνά Χείλη, Νο 9 (στο βιβλιοπωλείο Μινώταυρος).

Σύνταξη: οδός Μοντάν-Ζενεβιέβ 32, Παρίσι 5ο διαμέρισμα.

Posted in Λετριστική Διεθνής (Potlatch), Uncategorized | Leave a comment